شاخص عملکرد لجستیک ایران و جایگاه جهانی آن در سال 2012

شاخص عملکرد لجستیک تجاری بانک جهانی، عملکرد کشورها را در 6 زمینه که مهمترین ابعاد لجستیک تجاری را نشان می‌دهند، اندازه‌گیری می‌کند. این 6 مؤلفه عبارت است از:

  1. کارامدی فرایند ترخیص گمرکی
  2. کیفیت زیر‌ساختهای تجارت و حمل‌ونقل
  3. سهولت انجام حمل ونقل با قیمت رقابتی
  4. ظرفیت و کیفیت خدمات
  5. امکان ردیابی یا ردگیری محموله‌ها
  6. میزان تحویل بموقع محموله‌ها. 

این مؤلفه‌ها شامل مسائل سنتی (رویه‌های گمرکی و کیفیت زیرساختها) تا مسائل جدید(ردگیری محموله‌ها، تحویل بموقع محموله‌ها، و کیفیت لجستیک داخلی) می‌شوند.

بررسی لجستیک ‌تجاری از دو بخش عمده تشکیل می‌شود که بر دو دیدگاه بین‌المللی و داخلی مبتنی است. عملکرد لجستیک تجاری جهانی نشانگر ارزشیابی کیفی یک کشور در 6 حوزه مذکور به وسیله شرکای تجاری آن ‌کشور - دست‌اندرکاران لجستیک در خارج از آن کشور- است. عملکرد لجستیک داخلی نشانگر ارزیابی‌کیفی‌و کمّی یک کشور به ‌وسیله دست‌اندرکاران لجستیک در داخل آن کشور است(اطلاعات مفصل‌تری درباره محیط لجستیک، فرایندهای محوری لجستیک، نهادها، و زمان و هزینه لجستیک). این داده‌ها دست‌اندرکاران، تحلیلگران و سیاستگذاران را قادر می‌سازد که عوامل تعیین‌کننده عملکرد لجستیک را در یکایک کشورها بررسی کنند. انجام اصلاحات عملی در زمینه تسهیل تجارت یا حمل‌ونقل به یکی از اولویتهای اصلی توسعه در سالهای اخیر تبدیل شده است. تلاشهای سنتی برای تسهیل تجارت روی حمایت از سرمایه‌گذاری در زمینه زیر‌ساختهای تجاری و نوسازی گمرک بویژه با استفاده از فناوری اطلاعات متمرکز بوده است، ولی حوزه‌های جدیدی مثل بازار خدمات لجستیک، هماهنگی فرایندهایمرزی‌ و اقدامات ‌مشترک ‌بین‌المللی نیز باید مورد توجه ‌قرارگیرند.

بررسی عملکرد لجستیک تجاری ایران طی سه مقطع سالانه 2007، 2010 و 2012 گویای آن است که ایران با احراز ارزش عددی 2.49 از 5 در شاخص عملکرد لجستیک رتبه 112 را در میان 155 کشور در سال 2012 احراز کرده است. امتیاز لجستیک تجاری ایران از 2.57 در سال 2010 به 2.49 در سال 2012 تنزل یافته است ‌که در نتیجه آن رتبه لجستیک تجاری ایران از 103 در سال 2010 به 112 در سال 2012 رسیده است ( 9 پله تنزل). کاهش توامان امتیاز و رتبه زنگ خطر جدّی است که نبایستی به دیده اغماض از آن موضوع گذر کرد. این موضوع مستلزم توجه و مطالعات جدی‌تری است.

در سال 2012 فاصله ایران از مرز و نقطه ایده‌آل 39.7 درصد بوده است؛ در حالی که فاصله ترکیه 15.01 درصد است یعنی وضعیت ترکیه نزدیک به 25 درصد بهتر از ایران است. در دو‌سال گذشته، لجستیک تجاری ایران به میزان یک درصد رو به وخامت گذارده و شکاف ما با نقطه ایده‌آل از 37.5 به 39.7 درصد افزایش یافته است.

ارزیابی عملکرد اجزای شش‌گانه شاخص لجستیک تجاری ایران گویای آن است که در سال 2012 رتبه ‌و ارزش عددی ایران در شش مؤلفه شاخص عملکرد لجستیک تجاری شامل کارامدی فرایند ترخیص گمرکی (126و 2.19)، میزان تحویل بموقع محموله‌ها (138و 2.66)، سهولت انجام حمل ونقل با قیمت رقابتی (115و 2.49)، کیفیت زیر‌ساختهای تجارت و حمل‌ونقل (100 و 2.42)، ظرفیت و کیفیت خدمات لجستیک (87و 2.66) و امکان ردیابی یا ردگیری محموله‌ها (108 و 49/2) بوده است. این در حالی است که در سال 2010 کارامدی فرایند ترخیص گمرکی (106و 2.22)، کیفیت زیر‌ساختهای تجارت و حمل‌ونقل (86 و 2.36)، سهولت انجام حمل ونقل با قیمت رقابتی (121و 2.44)، ظرفیت و کیفیت خدمات لجستیک (69و 2.65)، امکان ردیابی یا ردگیری محموله‌ها(110 و 2.50) و میزان تحویل بموقع محموله‌ها (85و 3.62) قرار داشت که گویای نه تنها پائین‌بودن کلی جایگاه شاخص عملکرد لجستیک تجاری ایران و به تبع آن در هر شش شاخص تشکیل دهنده آن است، بلکه اساساً روبه نقصان گذاردن ارزش عددی و رتبه در بسیاری از 6 زیرشاخص و متعاقباً در کل شاخص لجستیک تجاری ایران بوده است. به طورنسبی مهم‌ترین نقصان ‌و ضعف در لجستیک تجاری در حوزه سهولت انجام حمل و نقل با قیمت ‌رقابتی، امکان ردیابی یا ردگیری محموله‌ها و کارامدی فرایند ترخیص گمرکی و میزان تحویل بموقع محموله‌ها بوده است، در حالی که در حوزه ظرفیت و کیفیت خدمات لجستیک و کیفیت زیر‌ساختهای تجارت و حمل‌ونقل وضعیت چندان ضعیف نبوده است. به عبارتی، با همین ظرفیت و زیرساخت‌های خدمات لجستیک تجاری، با باز تخصیص بهینه در چهار حوزه موردبحث امکان ارتقای شاخص عملکرد لجستیک تجاری وجود دارد.

با این اوصاف به‌طور کلی امتیاز و ارزش عددی لجستیک تجاری ایران در شان اقتصاد و تجارت خارجی کشور نبوده‌ و اهتمام ویژه مسئولان امر را می‌طلبد.

/ 1 نظر / 162 بازدید
راد

سلام یه چند تا سوال برام به وجود اومده دوست داشتم جوابشو بدونم: 1. شاخص عملکرد ماکزیمم چقدره بین این 155 کشور؟ .ه البته فک کنم مال سنگاپوره. 2. شاخص عملکرد لجستیک از 10 محاسبه میشه؟ یا درصدی؟