لجستیک و زنجیره تامین
این وبلاگ اکنون یکی از مراجع اصلی مباحث لجستیک و زنجیره تامین در ایران است که تاثیرگذاری آن به لطف خدا و تلاش دست‌اندرکاران و پشتیبانی مخاطبان، بسیار زیاد بوده و اکنون در کنار ماهنامه لجستیک و زنجیره تامین یکی از مراجع اصلی درسی و آموزشی کشور شده است. این وبلاگ به طور تخصصی به مباحث حوزه لجستیک و مدیریت زنجیره تامین پرداخته و تلاش می کند موضوعات و مباحث روز مربوط را مطرح کرده و در اختیار دوستداران این حوزه قرار دهد.
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: مرکز پژوهشهای لجستیک و شبکه‌های کسب‌وکار - چهارشنبه ۱۳٩۱/۳/۱٧

تهیه کننده: دکتر مهدی فتح اله, ریاست مؤسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی

امروزه لجستیک به عنوان یک مزیت رقابتی راهبردی برای سازمانها، بنگاهها و حتی دولتها در سطوح ملی، منطقه‌ای و بین‌المللی مورد توجه جدی قرار گرفته است. منظور از مزیت رقابتی، امتیاز ویژه‌ای است که یک بنگاه و یا یک کشور نسبت به رقبای خود دارد و براساس آن می‌تواند از رقبای خود پیشی بگیرد. اهمیت موضوع لجستیک به‌حدی است که بانک جهانی از سال 2007 اقدام به تعریف شاخصی جهانی با عنوان «شاخص عملکرد لجستیک» نموده و از طریق آن وضعیت کشورهای مختلف جهان (در گزارش 2010 به تعداد 155 کشور مورد ارزیابی قرار گرفته‌اند) را در حوزه لجستیک می‌سنجد. 


امروزه موضوع لجستیک به‌حدی اهمیت یافته است که غالبا لجستیک را معادل تجارت و بازرگانی (چه در سطح بنگاهها و چه در سطح کلان ملی) استفاده می‌نمایند. بنابراین کشورها به‌منظور بهبود و ارتقای تجارت و بازرگانی خود، هم به‌صورت درون‌مرزی و هم به‌صورت برون‌مرزی، ناگزیر از توجه جدی به مقوله لجستیک می‌باشند. در دنیای رقابتی کنونی، اهمیت توجه به لجستیک کمتر از توجه به تولید نبوده و اکثر صاحب‌نظران «لجستیک ملی» را پشتیبان «تولید ملی» می‌دانند. شاید برای خوانندگان، دانستن این موضوع جالب باشد که بیشتر کشورهای توسعه‌یافته سالهای متمادی است که «سهم هزینه‌های لجستیکی از تولید ناخالص داخلی» را به‌عنوان یک شاخص کلان اقتصادی به‌صورت سالیانه اندازه‌گیری کرده و به‌دنبال بهبود آن هستند.

در کنار اهمیت این موضوع در سطح اقتصاد کلان، موضوع لجستیک در سطح بنگاه و اقتصاد خرد نیز از دیرباز اهمیت و جایگاه خود را داشته است. در دنیای رقابتی امروز، موضوع کاهش هزینه و افزایش سرعت ارائه محصول یا خدمت به مشتری از اهمیت ویژه‌ای برخوردار شده است که در هر دو مقوله هزینه و سرعت، لجستیک نقش بسیار کلیدی دارد. بنگاه‌های اقتصادی سعی می‌کنند با کاهش هزینه ها و افزایش قدرت و سرعت پاسخگویی خود، مشتریان بیشتری را در سطح ملی و بین المللی جذب نمایند. لذا صاحبان صنایع با بهره گرفتن از سیستم‌های لجستیکی که نقش عمده‌ای در کاهش هزینه و افزایش سرعت پاسخگویی دارند می‌توانند نه تنها در گسترش بازار محصولات خود در داخل موفقیت‌های چشمگیری حاصل نمایند بلکه خواهند توانست قدرت رقابت پذیری خود را در صادرات منطقه‌ای و بین المللی افزایش دهند.

پس از این مقدمه کوتاه درخصوص اهمیت لجستیک در سطح خرد و کلان، در ادامه برآنم که به ضرورت و اهمیت "جایزه ملی لجستیک" به عنوان یک راهکار مؤثر و حایز اهمیت در ارتقا و پیشبرد لجستیک کشور بپردازم. همانگونه که مخاطبین این نوشتار مستحضرند، امروزه شاهد برگزاری جایزه‌های مختلفی اعم از مدل‌های تعالی، جایزه ملی بهره‌وری، جایزه ملی کیفیت، جایزه ملی کاهش قیمت تمام‌شده و امثال اینها در کشورهای مختلف و ازجمله ایران هستیم. این جوایز که در جهت ایجاد انگیزه در جامعه مخاطبین خود برای بهبود عملکردهای خود در حوزه موردنظر و ایجاد رقابت سالم بین بنگاههای اقتصادی شکل گرفته است، به عنوان ابزاری قوی برای شناخت نقاط قوت، زمینه­های بهبود و اقدامات اصلاحی و بهبودهای مناسب در حوزه تخصصی خود به کار رفته و سطح تعالی اجزاء و فرایندهای آن را در ابعاد مختلف مشخص می‌نمایند.

سابقه اعطای جوایز ملی در عصر کنونی به دهه 1950 و کشور ژاپن برمی‌گردد که در آن مدلی برای تعالی سازمان‌های ژاپنی ارائه شد که مبنای اعطای جایزه دمینگ (معروفترین جایزه در حوزه کیفیت) قرار گرفته است. پس از مشخص شدن نقش بارز مدل تعالی دمینگ در رشد و توسعه بنگاه­های اقتصادی ژاپن، در دهه 1980 و در کشور آمریکا جایزه ملی کیفیت مالکولم بالدریج بر مبنای مدل تعالی سازمانی مالکولم ‌بالدریج با هدف شناسایی میزان دستیابی سازمان­های آمریکایی به کیفیت عملکرد و رشد آگاهی آنان به اهمیت کیفیت و برتری عملکرد تحت یک قالب رقابتی، ایجاد شد. در دهه 1990 و به دنبال تأسیس بنیاد مدیریت کیفیت اروپا، مدل تعالی سازمانی EFQM جهت ارزیابی سازمان­های اروپایی و برگزاری جایزه تعالی اروپا طراحی شد. به دنبال توفیقی که این مدل­ها در رقابتی کردن صنایع و ارتقای عملکرد سازمان­ها داشتند، کشورهای مختلف جهان اقدام به ایجاد مدل­های تعالی سازمانی مخصوص کشور خود نمودند. هم اکنون بیش از 70 مدل تعالی ملی و 90 جایزه کیفیت در جهان وجود دارد که غالبا برگرفته از مدل‌های TQM، مالکولم بالدریج یا EFQM هستند.

وضعیت کنونی فضای کسب‌وکار کشورمان و همچنین تاثیر مستقیم و سهم قابل توجه هزینه‌های لجستیکی بر قیمت تمام‌شده محصول که در برخی صنایع تا 30% از هزینه‌های تحویل را شامل می‌شود؛ باعث اهمیت یافتن بیش از پیش موضوع لجستیک برای صاحبان بنگاههای اقتصادی در کشورمان، به‌خصوص پس از هدفمند شدن یارانه‌ها و مطرح شدن نهضت کاهش قیمت تمام‌شده، شده است. در شرایط کنونی، تدبیر و تصمیم‌سازی برای بهبود عملکرد لجستیکی در کشورمان کاملا ضروریست و نیاز صنایع و کسب‌وکارهای مختلف به برگزاری جایزه‌ای تحت عنوان "جایزه ملی لجستیک" به‌عنوان یکی از راهکارهای بهبود عملکرد لجستیکی و ایجاد رقابت سالم بین بنگاههای اقتصادی کاملا احساس می‌شود. هدف اصلی و کلان "جایزه ملی لجستیک"، تشویق و هدایت واحدهای صنعتی و خدماتی کشور در جهت حرکت در مسیر تعالی فعالیت­های لجستیکی است. این جهت‌گیری نهایتا منجر به افزایش بهره‌وری، کاهش قیمت تمام‌شده، کاهش زمان تحویل و افزایش سودآوری بنگاههای صنعتی و خدماتی خواهد شد. ضمن اینکه منجر به تشویق سرمایه‌گذاران در شکل‌دهی شرکتهای تخصصی ارایه‌دهنده خدمات لجستیکی که با نام شرکتهای لجستیکی طرف سوم (3PL) شهرت یافته‌اند خواهد شد.

برخی دیگر از مزایایی که برای "جایزه ملی لجستیک" می‌توان برشمرد عبارتست از:

  • فراهم‌سازی امکان کمی‌سازی و مقایسه توان لجستیکی صنایع مختلف کشور با سایر کشورهای پیشرو؛
  • ایجاد فضای مناسب جهت الگوبرداری (Benchmarking) لجستیکی در بین واحدهای صنعتی؛
  • کمک به بنگاههای کسب‌وکار کشور در طراحی و ایجاد فرایندها، ساختار و مدل مناسب ارتقای لجستیکی خود؛
  • افزایش رقابت­پذیری زنجیره­های تأمین و صنایع مختلف؛
  • افزایش چابکی زنجیره­های تأمین؛
  • کمک به کاهش هزینه­های لجستیکی، کاهش قیمت تمام‌شده و در نتیجه افزایش رضایت ملی؛
  • الگوسازی در راستای افزایش توانمندی لجستیکی صنایع مختلف؛
  • تقدیر و تشویق واحدهای صنعتی و خدماتی برتر بر اساس معیارهای "جایزه ملی لجستیک"؛

مخاطبین و به‌عبارتی جامعه هدف این جایزه که می‌توانند برای دریافت این جایزه اقدام نمایند، طیف گسترده‌ای از دست‌اندرکاران و کسب‌وکارهای فعال در حوزه لجستیک (چه کسب‌وکارهایی که به امور لجستیکی می‌پردازند و چه کسب‌وکارهایی که امور لجستیکی دریافت می‌کنند) در کشور ایران می‌باشد. این طیف از دستگاههای دولتی، متقاضیان خدمات لجستیکی، ارایه‌دهندگان خدمات لجستیکی تا دانشگاهها و مؤسسات تحقیقاتی حوزه لجستیک را شامل می‌شود.

با این توصیفات و درک اهمیت و جایگاه "جایزه ملی لجستیک" در کشورمان، انجمن لجستیک ایران (به‌عنوان انجمن علمی متولی لجستیک در کشور) برآنست تا اولین دوره جایزه ملی لجستیک را در آذرماه امسال برگزار نماید. این مهم که با همکاری مؤسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی انجام خواهد پذیرفت به عنوان نقطه عطفی در تحول لجستیک کشور محسوب شده و پیش‌بینی می‌شود که مورد توجه و استقبال هم بخش دولتی و هم بخش خصوصی قرار گیرد.

مرکز پژوهشهای لجستیک و شبکه‌های کسب‌وکار
اعضاء: مجتبی سلیمانی سدهی، الناز میاندوآبچی، احسان بلندی‌فر، مهدی همتی، محسن شیخ‌سجادیه، ابوالفضل شفایی، حوریه امیدی
مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :






Powered by WebGozar