لجستیک و زنجیره تامین
این وبلاگ اکنون یکی از مراجع اصلی مباحث لجستیک و زنجیره تامین در ایران است که تاثیرگذاری آن به لطف خدا و تلاش دست‌اندرکاران و پشتیبانی مخاطبان، بسیار زیاد بوده و اکنون در کنار ماهنامه لجستیک و زنجیره تامین یکی از مراجع اصلی درسی و آموزشی کشور شده است. این وبلاگ به طور تخصصی به مباحث حوزه لجستیک و مدیریت زنجیره تامین پرداخته و تلاش می کند موضوعات و مباحث روز مربوط را مطرح کرده و در اختیار دوستداران این حوزه قرار دهد.
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: مرکز پژوهشهای لجستیک و شبکه‌های کسب‌وکار - سه‌شنبه ۱۳٩۱/۳/٢

تهیه کننده: نادر غفاری نسب, گروه پژوهشهای لجستیک و زنجیره تامین

حمل و نقل و تحویل بار در اکثر کشورها بطور چشمگیری وابسته به کامیون‌ها و سیستم حمل و نقل جاده‌ای است. هنگامی که شرکت‌های حمل کننده و توزیع کننده به دنبال راه‌حل‌های کاراتری برای انتقال و پخش کالا باشند، تقاضا برای انواع دیگر روش‌های حمل (اعم از جاده‌ای، ریلی و...) بوجود می‌آید. سوالی که در اینجا مطرح می شود اینست که آیا راهی برای ترکیب تسهیلات مورد نیاز جهت هماهنگی لجستیک کالا و در عین حال فراهم‌سازی انواع روش‌های حمل جهت انجام حمل و نقل برای این شرکت‌ها وجود دارد؟

اخیرا تسهیلات و مراکزی توسعه داده شده که به تحقق ایده مذکور کمک زیادی می‌نمایند. برای نامگذاری چنین تسهیلات لجستیکی که در آن مجموعه‌ای از مراکز ذخیره‌سازی و مراکز ارائه خدمات لجستیکی دارای ارزش افزوده و همچنین مکان‌هایی برای انجام عملیات توزیع موجود می باشند، تاکنون چندین عبارت مورد استفاده قرار گرفته است. این تسهیلات در اروپا تحت عنوان دهکده‌های لجستیکی[1]شهرت یافته‌اند.



[1] Freight Village or Logistics Village


تعریف دهکده لجستیکی

دهکده لجستیکی یک ناحیه تعریف شده می‌باشد که در آن تمامی فعالیت‌های مربوط به حمل‌ونقل، انبارداری، لجستیک و توزیع کالاها، هم در سطح ملی و هم در سطح بین‌المللی، توسط اپراتورهای مختلف انجام می‌گیرد. اپراتورهای فعال در دهکده‌های لجستیکی ممکن است خود مالک تسهیلات و تجهیزات بوده یا آنها را در اجاره داشته باشند. به منظور مطابقت با قواعد بازار آزاد، لازم است دسترسی کلیه شرکت­های فعال در زمینه‌های نامبرده به تسهیلات این مراکز آزاد باشد.

تعاریف دیگر برای دهکده‌های لجستیکی عبارتند از:

  • تجمع مکانی شرکت‌های مستقل لجستیکی (حمل و نقل، توزیع و انبارداری) و تجاری در یک منطقه صنعتی؛
  • فصل مشترک دو و یا چند روش حمل مختلف علی‌الخصوص ریل و جاده توسط یک پایانه چندوجهی؛
  • نقطه اتصال ترافیک محلی با ترافیک مسافت‌های طولانی؛

زیرساختها

مهمترین زیرساختهای موجود در دهکده‌های لجستیکی (همچون سایر مراکز لجستیکی) انبارها و پایانه‌های میان‌وجهی[1] می‌باشد. انبار زیرساختی است که در آن اپراتور حمل و نقل بیشتر فعالیت‌های مربوط به کسب و کار خود را در داخل آن انجام می‌دهد. یک پایانه میان‌وجهی از یک یا چند قطعه خط آهن که متصل به شبکه اصلی ریلی می‌باشد و همچنین یک ناحیه وسیع برای انجام فعالیت‌های جابجایی اعم از بارگیری و تخلیه بار تشکیل می‌شود.

خدمات

بطور خلاصه، دهکده لجستیکی محلی است که برای مدیریت تمامی فعالیت‌های مرتبط با انتقال کالا به بهترین نحو، طراحی و ساخته می‌شود. بنابراین دهکده‌های لجستیکی نه تنها باید از زیرساختهای مناسب مورد اشاره در فوق بهره‌مند باشد، بلکه باید پاسخگوی نیازهای خدماتی لازم برای انجام موثر فعالیت‌های حمل و نقل نیز باشد. انواع خدماتی که عموما در دهکده‌های لجستیکی قابل دسترسی می باشند عبارتند از:

  • خدمات گمرکی؛
  • دفاتر پستی/ تلفن و انترنت عمومی/ سرویس رفت و آمد اتوبوسی در داخل دهکده؛
  • محوطه های پارک کامیون و  تخلیه و بارگیری؛
  • رستوران/ کافه؛
  • پمپ بنزین و گازوئیل/ کارواش و...

مزیت‌ها

دهکده‌های لجستیکی به جهت اینکه مخصوص انجام فعالیت‌های حمل و توزیع کالا بوده و مجهز به تمامی منابع خدمت‌دهی به اپراتورهای حمل و نقل و لجستیک می‌باشد، از مزیت‌های کلیدی بهره مند می‌باشد. از جمله مهمترین مزایای دهکده‌های لجستیکی می توان به موارد زیر اشاره کرد:

  • ایجاد جریان موثر و کارای کالایی؛
  • بسترسازی برای حجم جریان کالایی؛
  • رشد توسعه اقتصادی؛
  • کاهش مسافت‌های پیموده شده توسط کامیون‌ها؛
  • زیباسازی محیط شهری؛

مکان‌یابی

یکی از مهمترین دغدغه‌ها در مرحله طراحی و ایجاد دهکده‌های لجستیکی تعیین مکان مناسب برای آنها می‌باشد. مکان‌یابی یک فاکتور کلیدی برای تمامی اپراتورهای حمل و نقل می‌باشد که فعالیت اصلی آنها انتقال کالا از یک محل به محلی دیگر با استفاده از روش‌های مختلف حمل می‌باشد. عوامل زیادی در تعیین مکان مناسب برای این تسهیلات وجود دارند که از جمله مهمترین آنها می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:

  • زیرساختهای تجاری موجود در منطقه؛
  • هزینه نیروی کار؛
  • نزدیک بودن به مشتریان؛
  • ویژگی‌های اجتماعی و فیزیکی منطقه؛

ساختار سازمانی

نحوه ایجاد و اداره دهکده‌های لجستیکی عموما بصورت مشارکت دولت و بخش خصوصی[2] انجام می‌گیرد. سهم سرمایه‌گذاری در ایجاد دهکده‌های لجستیکی می‌تواند به نسبت‌های مختلف بین بخش خصوصی و دولت تقسیم شود. البته در اکثر موارد سهامداران اصلی چنین مراکزی دولت‌ها می‌باشند.

از آنجایی که ایجاد دهکده‌های لجستیکی همچون سایر مراکز لجستیکی بسیار هزینه‌بر می‌باشد، بخش خصوصی، بخصوص در فازهای ابتدایی ایجاد این مراکز، تمایل چندانی برای سرمایه‌گذاری در آنها ندارند. بنابراین در فاز ایجاد این مراکز لجستیکی دولت نقش اصلی را در تامین مالی پروژه ایفا می‌نماید. ولی در فاز بهره‌برداری و عملیاتی، این بخش خصوصی است که نقش پررنگ تری را بعهده خواهد داشت.

با توجه به موارد مذکور می توان مهمترین سهام داران در ایجاد دهکده های لجستیکی را نهادهای زیر دانست:

  • دولت (مرکزی یا منطقه‌ای)؛
  • شرکت‌های راه آهن مرکزی و منطقه‌ای؛
  • انجمن های حمل و نقل منطقه‌ای؛
  • اتاق بازرگانی؛
  • بانک‌ها؛
  • شرکت‌های بیمه؛
  • انجمن‌های صنعتی؛

با توجه به تمامی موارد فوق می توان از ایجاد و توسعه دهکده‌های لجستیکی و مراکز لجستیکی مشابه بعنوان یکی از نیازهای حال حاضر در بخش حمل و نقل کالا در کشور یاد کرد. با عنایت به چشم انداز ترسیم شده برای تجارت کشور و تبدیل شدن به قطب شماره یک اقتصادی و تجاری در منطقه، دولتمردان کشور باید با برنامه‌ریزی مناسب در زمینه ایجاد و توسعه زیرساختهای حمل و نقل و لجستیک (اعم از شبکه حمل و نقل و مراکز لجستیکی)، تحقق اهداف تعیین شده را تسریع نمایند. 

چاپ شده در روزنامه جوان مورخ 91/02/26

[1] Intermodal Terminals

[2] Private Public Partnership(PPP)

مرکز پژوهشهای لجستیک و شبکه‌های کسب‌وکار
اعضاء: مجتبی سلیمانی سدهی، الناز میاندوآبچی، احسان بلندی‌فر، مهدی همتی، محسن شیخ‌سجادیه، ابوالفضل شفایی، حوریه امیدی
مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :






Powered by WebGozar