لجستیک و زنجیره تامین
این وبلاگ اکنون یکی از مراجع اصلی مباحث لجستیک و زنجیره تامین در ایران است که تاثیرگذاری آن به لطف خدا و تلاش دست‌اندرکاران و پشتیبانی مخاطبان، بسیار زیاد بوده و اکنون در کنار ماهنامه لجستیک و زنجیره تامین یکی از مراجع اصلی درسی و آموزشی کشور شده است. این وبلاگ به طور تخصصی به مباحث حوزه لجستیک و مدیریت زنجیره تامین پرداخته و تلاش می کند موضوعات و مباحث روز مربوط را مطرح کرده و در اختیار دوستداران این حوزه قرار دهد.
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: مرکز پژوهشهای لجستیک و شبکه‌های کسب‌وکار - یکشنبه ۱۳٩۱/٢/۱٠

تهیه کننده: مجتبی سلیمانی سدهی, گروه پژوهشهای لجستیک و زنجیره تامین

ویژگی بارز دنیای کسب و کار امروزی با شتاب تغییرات آن شناخته می‌شود که فرصت هرگونه سکون را از همه بخشهای فعال اقتصادی گرفته است. سازمانها به شکلی بنیادین تغییر کرده و دیگر شباهتی به سازمان‏های دیروز ندارند. از جمله تغییرات اساسی در ساختارها و رفتارهای سازمانها، شبکه‏ای شدن فعالیتهای آنهاست. از این‌ رو، کسب‌ و کارهای مختلف اقتصادی در سراسر جهان به دنبال روش‌هایی برای حفظ و توسعه‌ی مزایای رقابتی خود هستند. در سال‌های اخیر، روش برون‌سپاری به‌عنوان یکی از رویکردهای موفق و مؤثر در توسعه‌ی مزایای رقابتی به‌خصوص در سازمانهای بزرگ به‌کار گرفته شده است.


امروزه سازمانها دیگر به دنبال آن نیستند که تمامی ‏فعالیتهای موردنیاز را خود انجام دهند؛ بلکه هر سازمانی یک یا دو فعالیت کلیدی آن سازمان را که با اجرای آن فراتر از رقبا برای مشتریان ارزش‌آفرینی می‏کند، برای خود نگه داشته و بقیه فعالیتها را از طریق کسب‌وکارهای دیگری که در آن فعالیتها شایستگی کلیدی دارند، انجام می‏دهد. لذا در یک ساختار شبکه‏ای، مجموعه‏ای از کسب و کارها که هر یک با قابلیت کلیدی­شان شناخته می‏شوند، در روابطی به شکل برد- برد در کنار هم قرار گرفته و بایکدیگر همکاری می‌کنند. از این همکاری و تشریک مساعی شبکه‌ای، یک هم‌افزایی مثبت بین کسب‌وکارها شکل می‌گیرد که در نهایت مشتریان (و بلکه تمامی‏گروه‏های ذینفع) از منافع حاصل از آن بهره‌مند می‏شوند. البته از نظر نباید دور داشت که توسعه فناوری اطلاعات و ارتباطات نیز این فرایند را به شدت طی سالیان اخیر تسهیل و تسریع کرده است.

امروزه برون‏سپاری روشی مناسب برای سازمانها در راستای کاهش هزینه‌ها، تمرکز بر فرایندها و توانمندیهای اصلی، بهبود خدمات، ارتقای مهارتها، کاهش زمان تجاری‌سازی ‏ایده‌ها و افزایش مزیت رقابتی سازمان ها می‏باشد.

چنانچه بخواهیم برون‌سپاری را به شکلی ملموس تعریف کنیم می‌توان واگذار کردن بعضی از امور یک موسسه، برای انجام، به موسسه­ای دیگر را، برون­سپاری[1] نامید. برون‌سپاری عبارت است از انتقال فعالیتهای غیر راهبردی به بیرون از سازمان و تمرکز بر فعالیتهای اساسی و کلیدی درون سازمانی. به بیانی دیگر، برون‌سپاری عبارت است از کاربرد راهبردی منابع برون‌سازمانی برای انجام فعالیت‌هایی که به طور سنتی از طریق کارکنان و منابع داخل سازمان صورت می‌گیرد.

برون‌سپاری به‌صورت فرایندی است که شناخت فعالیتهای مشمول برون‌سپاری، تحلیل و ارزیابی ، تنظیم قرارداد‌های برون‌سپاری، وضع رویه‌ای برای انتقال فعالیت‌های مشمول برون‌سپاری و بالاخره وضع رویه‌ای برای مدیریت قرارداد جزو فعالیتهای اصلی آن فرایند به‌حساب می‌آیند. همچون دیگر تکنیکها و روش‌ها، برون‌سپاری نیز دارای مزایا و معایبی است که از مهمترین مزایای آن می توان به فراغت از فعالیت‌های فرعی و پرداختن به فعالیت‌های اصلی، اثربخشی بیشتر فعالیت‌ها با تکیه بر متخصصان برون‌سازمانی، کاهش مخاطرات سازمانی در تغییر فناوری یا انتظارات مشتریان، انعطاف‌پذیری بیشتر و بالاخره ارائه خدمات با کیفیت بهتر و قیمت کمتر به مشتریان به دلیل اینکه تأمین‌کنندگان دارای تجهیزات تخصصی برای ارائه خدمات برون‌سپاری شده هستند، اشاره کرد. در نقطه مقابل، فرایند برون‌سپاری ممکن است مخاطرات و تهدیدهایی نیز برای سازمان داشته باشد؛ از جمله آسیب‌پذیری در امنیت اطلاعات راهبردی، وقفه احتمالی در ارائه خدمات و ثبات سازمانی، ایجاد وابستگی و افزایش مخاطرات سازمانی در ناحیه فعالیت برون‌سپاری شده، از دست‌ دادن دانش تجمیع شده در سازمان و تضعیف قابلیت‌های نوآوری سازمانی. به همین منظور، طراحی صحیح و هوشمندانه قراردادهای برون­سپاری و نحوه نظارت بر آنها کلیدی‌ترین عاملی است که باعث کاهش مخاطرات برون‌سپاری خواهد شد.

با این وجود، رویکرد برون‌سپاری امروزه نه تنها در سازمانهای خصوصی مورد استفاده قرار می‌گیرد بلکه سازمانهای دولتی نیز به‌دلیل منافع بسیار از آن استقبال کرده‌اند. برون­سپاری دولتی به شکلی از برون‌سپاری اطلاق می‌شود که یک وزارتخانه یا موسسه دولتی تصمیم ­گیرد تا بعضی از امور و کارهای خود را توسط موسسات خصوصی، غیرانتفاعی یا سایر موسسات دولتی انجام دهد. دلیل اصلی که برون­سپاری در بخش دولتی مفید و موثر است آن است که با برون­سپاری دولتی، دولت هنوز نقش هدایت و نظارت خود را بر پروژه­ها حفظ می­کند؛ کما اینکه همان کارهای تصدیگری که زمانی توسط دولت صورت می­گرفت، به صورتی کاراتر و با هزینه­ای پایین­تر و کیفیتی بالاتر توسط بخش خصوصی صورت می­گیرد.

البته باید توجه داشت که سطوح فعالیتهای برون­سپاری شده دولتی ممکن است از اصلی­ترین فعالیتهای یک وزارتخانه مانند ایجاد و توسعه زیرساختهای حمل‌ونقل تا جزئی­ترین فعالیتها مانند تامین غذای یک سازمان را شامل شود. مشخص کردن تفاوتها و شباهتهای بخشهای خصوصی و دولتی، کلید اصلی در تخمین و پیش­بینی دقیق از میزان موفقیت برون­سپاری دولتی می­باشد. شاید یکی از دلایل استقبال از برون­سپاری دولتی را همین تفاوتهای بخش خصوصی و دولتی دانست که باعث شده دولتها تصمیم گیرند بعضی از امور خود را به بخش خصوصی واگذار نمایند.

محققان معتقدند که فرایند برون­سپاری در بخشهای دولتی به خاطر تاثیرگذاری سیاست در آنها بسیار پیچیده­تر از برون­سپاری در بخشهای خصوصی می­باشد. لذا، برون­سپاری دولتی باید به صورت قالبی چند مرحله­ای درنظر گرفته شود. بر این اساس، برای موفقیت برون­سپاری‌های دولتی، باید قوانین کشوری را مورد توجه قرار داد و آنها را پذیرفت. از آنجا که به دلایل سیاسی، انتخاب مجریان قراردادهای بزرگ برون­سپاری باید توسط مراکز سیاسی صورت گیرد، تصمیم­گیرندگان بیشتر سعی می­کنند تا مجریان را از بین شخصیتهای مورد اعتماد انتخاب کنند تا اینکه معیارهایی همچون آنالیز سود-هزینه یا کارایی مدنظر قرار گیرند.

چاپ شده در روزنامه ایران اقتصادی مورخ 91/01/22 و صبح اقتصاد مورخ 21/01/91

[1]  Outsourcing 

مرکز پژوهشهای لجستیک و شبکه‌های کسب‌وکار
اعضاء: مجتبی سلیمانی سدهی، الناز میاندوآبچی، احسان بلندی‌فر، مهدی همتی، محسن شیخ‌سجادیه، ابوالفضل شفایی، حوریه امیدی
مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :






Powered by WebGozar