لجستیک و زنجیره تامین
این وبلاگ اکنون یکی از مراجع اصلی مباحث لجستیک و زنجیره تامین در ایران است که تاثیرگذاری آن به لطف خدا و تلاش دست‌اندرکاران و پشتیبانی مخاطبان، بسیار زیاد بوده و اکنون در کنار ماهنامه لجستیک و زنجیره تامین یکی از مراجع اصلی درسی و آموزشی کشور شده است. این وبلاگ به طور تخصصی به مباحث حوزه لجستیک و مدیریت زنجیره تامین پرداخته و تلاش می کند موضوعات و مباحث روز مربوط را مطرح کرده و در اختیار دوستداران این حوزه قرار دهد.
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: مرکز پژوهشهای لجستیک و شبکه‌های کسب‌وکار - چهارشنبه ۱۳٩۱/۱/٩

تهیه کننده: الناز میاندوآبچی, گروه پژوهشهای لجستیک و زنجیره تامین

مدتهاست که مراکز توزیع به عنوان عناصر مهمی در کانال­های توزیع، توسط شرکت­های فعال در این زمینه مورد بهره­برداری قرار می­گیرند. این مراکز مکان­هایی هستند برای دریافت کالا از مبادی، انبارش و سپس توزیع آنها در مقاصد مربوطه. با توجه به ساختار سنتی نظام لجستیک و توزیع در کشور، مراکز توزیع عمدتاً متعلق به شرکت­های پخش یا تولیدکنندگانی هستند که از این طریق اقدام به انبارش و توزیع کالای خود در مناطق مختلف می­کنند. هدف از ایجاد چنین مراکزی در واقع بهینه­سازی و افزایش کارایی عملیات لجستیک، اعم از حمل­ونقل، انبارش و توزیع است.


نوع پیشرفته­تری از این مراکز که سالهاست در کشورهای مختلف جهان مورد بهره­برداری قرار می­گیرند، مراکز توزیع شهری هستند. در مقابل مراکز توزیع سنتی که متعلق به یک شرکت هستند، این مراکز معمولاً با شراکت و همکاری چندین شرکت فعال در خدمات حمل­ونقل و توزیع کالا اداره می­شوند. مراکز توزیع شهری معمولاً در حاشیه شهرها و در مکانی با دسترسی منابع به شبکه­های جاده­ای احداث می­شوند. این مراکز نقاطی برای دریافت، ذخیره­سازی، مرتب­سازی، تفکیک یا ادغام و بالاخره ارسال کالاها بین شهرها و سایر نقاط هستند.  کالاهای ورودی معمولاً از مسافت­های طولانی و توسط وسایل نقلیه با ظرفیت بالا به سمت شهرها حمل شده و سپس توسط وسایل نقلیه کوچکتر در مقاصد مربوطه توزیع می­شوند. بالعکس کالاهای خروجی توسط شرکت­های فعال در این مراکز از سطح شهر جمع­آوری شده و سپس به مقاصد مربوطه در سایر نقاط کشور حمل می­شوند.

همکاری مشترک شرکت­های مستقر در این مراکز، هم­افزایی در بکارگیری بهتر منابع، افزایش کارایی عملیات و ایجاد اثر اقتصاد مقیاس و سرشکن شدن هزینه­ها که نهایتا منجر به کاهش قیمت تمام‌شده محصولات (قیمتی که محصول به دست مصرف‌کننده می‌رسد) را در پی­ دارد. اما مراکز توزیع شهری، هدفی فراتر از تنها برآورده­سازی منافع چندین شرکت­ها را دارند. ساماندهی عملیات توزیع مویرگی در شهرها، کاهش ترافیک و آلودگی هوای ناشی از سفرهای متعدد وسایل نقلیه برای تحویل کالا در سطح شهر، ایجاد اشتغال و در نهایت رشد منطقه­ای از دیگر اهداف مهم فعالیت این مراکزند. تجربه­های موفق ایجاد این مراکز در کشورهای مختلف، نشان از کارایی مثبت و نتایج مطلوب عملکرد آنها دارد. بعنوان مثال ژاپن و چندین کشور اروپایی از دهه 70 میلادی به راه­اندازی این مراکز در مجاورت شهرهای بزرگ و پرجمعیت اقدام نموده­اند. در کشور ژاپن چنین مراکزی با ابتکار گروهی چنین شرکت­هایی راه­اندازی شده­اند. در مقابل در اروپا این مراکز با حمایت و سرمایه­گذاری مشترک دولت­ها و بخش خصوصی ایجاد شده­اند.

با تفاصیل فوق، به نظر می­رسد که ایجاد مراکز توزیع شهری در مجاورت شهرهای بزرگ و پرجمعیت کشور، می­تواند در سامان دادن به امر توزیع کالا در این شهرها مثمرثمر باشد. به عنوان مثال خواروبار که فعالیت توزیع روزانه آنها بطور مرتب و با حجم زیاد در سطح شهرها صورت می­گیرد، از جمله کالایی هستند که ایجاد چنین مراکزی منجر به بهبود و بسامان شدن عملیات توزیع آنها خواهد شد. در شرایطی که معضل آلودگی هوا گریبانگیر بسیاری از شهرهای بزرگ کشور است، این مراکز می­توانند به کاهش آلودگی هوای بواسطه تحویل­های کاراتر کالاها در سطح شهرها یا به عبارت دیگر کاهش تعداد سفرها برای تحویل کالاها منجر شوند. از سوی دیگر اغلب شهرهای بزرگ کشور در اثر رفت­وآمد و توقف­های مکرر وسایل نقلیه باری به منظور تخلیه و بارگیری دارای مشکلات ترافیکی هستند که ایجاد این مراکز می­تواند سهم عمده­ای در کاهش ترافیک ناشی از فعالیت وسایل نقلیه باری و صرفه­جویی در مصرف سوخت داشته باشد. بنابراین شرکت­های حمل­ونقل و پخش علاوه بر انتفاع از فعالیت در این مراکز، تصویر مطلوبی را از خود به عنوان بنگاه­هایی خلاق و مسئولیت­پذیر از نظر اجتماعی ایجاد خواهند کرد.

مشارکت شرکت­های حمل­ونقل و پخش و نیز حمایت دولت، دو عامل کلیدی در تحقق راه­اندازی و فعالیت مراکز توزیع شهری در کشور هستند. در واقع ایجاد این مراکز نیازمند تعامل دو جانبه بخش دولتی و خصوصی است

البته با توجه به عدم وجود چنین تجربه‌ای در کشور، از یک سو نیاز است حمایت­های قانونی و سرمایه­گذاری از سوی دولت صورت گیرد و از سوی دیگر بخش خصوصی انگیزش و مساعدت لازم را در ایجاد این مراکز دارا باشد.باتوجه به اینکه «اصلاح نظام توزیع» یکی از محورهای هفتگانه طرح تحول اقتصادی کشور می‌باشد، حمایت از شکل‌گیری چنین مراکز توزیعی در حاشیه کلان‌شهرها خواهد توانست منجر به بهبود نظام توزیع کشور گردد.

مرکز پژوهشهای لجستیک و شبکه‌های کسب‌وکار
اعضاء: مجتبی سلیمانی سدهی، الناز میاندوآبچی، احسان بلندی‌فر، مهدی همتی، محسن شیخ‌سجادیه، ابوالفضل شفایی، حوریه امیدی
مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :






Powered by WebGozar