لجستیک و زنجیره تامین
این وبلاگ اکنون یکی از مراجع اصلی مباحث لجستیک و زنجیره تامین در ایران است که تاثیرگذاری آن به لطف خدا و تلاش دست‌اندرکاران و پشتیبانی مخاطبان، بسیار زیاد بوده و اکنون در کنار ماهنامه لجستیک و زنجیره تامین یکی از مراجع اصلی درسی و آموزشی کشور شده است. این وبلاگ به طور تخصصی به مباحث حوزه لجستیک و مدیریت زنجیره تامین پرداخته و تلاش می کند موضوعات و مباحث روز مربوط را مطرح کرده و در اختیار دوستداران این حوزه قرار دهد.
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: مرکز پژوهشهای لجستیک و شبکه‌های کسب‌وکار - چهارشنبه ۱۳٩٠/۱٢/۳

منبع: سایت شرکتهای انبارهای عمومی و خدمات گمرکی ایران

آگاهی از چشم‌انداز هر صنعت در یک افق زمانی مشخص، از عواملی است که می‌تواند اسباب پیشرفت دست‌اندرکاران و فعالان آن صنعت و حرفه را فراهم کند. بر همین اساس، موسسه‌های تحقیقاتی در مراکز علمی دنیا به صوت مستمر به دنبال ترسیم فضای کسب و کار در آینده هستند. آشنایی با این رویکردها، در حفظ و یا ارتقاء مزیتهای رقابتی بنگاهها در طول زمان مؤثر است.

صنعت انبارداری و لجستیک نیز یکی از بخش‌های مهم چرخه اقتصاد جهانی به شمار می‌رود و به همین دلیل دست‌اندرکاران امر اقتصادی، چشم‌انداز سال 2016 میلادی این صنعت را ترسیم کرده‌اند که بخش‌های نخست آن در پستهای قبلی منتشر شد. مطلبی که در ادامه آمده است، مربوط به فصل دوم این سند است که می تواند راه‌گشای دست‌اندرکاران امر در امر برنامه‌ریزی باشد.


گذشته، آینده را مشخص نمی‌کند

افراد، شرکت‌‎ها و ملت‌ها باید به سمت پذیرش زنجیره‌های تامین پایدارتری بروند. 

امروزه صنعت با مسایلی روبه‌رو شده که به‌راحتی برطرف نمی‌شوند. به طور مثال، شرکت‌ها هنوز بر سر بارگیری کامل رقابت می‌کنند. نبود نقدینگی نیز یک مشکل همیشگی است. نتایج یک مطالعه در اروپا درباره نبود نقدینگی نشان می‌دهد که کاهش درآمد خواروبارفروشی‌ها در فرانسه، حدود 200 میلیون یورو در هر فصل تخمین زده شده است.

زیرساخت صنعت نیز هنوز پیچیده باقی‌مانده است. مانند اینکه هزینه‌های انرژی از جمله قیمت یک بشکه نفت هم‌چنان در حال افزایش است. توزیع شهری نیز هنوز یک مسئله باقی مانده و مدل آن منسوخ شده است و باید بازبینی شود. زیرساخت‌ها و قوانین جدید مثل هزینه‌های تراکم، نیز منجر به وضع اشکال جدید در چرخه مدیریت جریان خواهد شد.

البته این مسایل در 10 سال گذشته کمی تغییر کرده‌اند، اما هنوز راه‌حل واقعی پیدا و اجرا نشده است. واضح است که راه‌کار کنونی، کارآمد نیست و صنعت باید روش جدیدی را اتخاذ کند.

زنجیره ارزش آینده 2016 

گزارشی که «2016: زنجیره ارزش آینده» نام گرفت، دیدگاه منحصر به فردی از تمام زنجیره ارزش با در نظر گرفتن یک زنجیره تامین گسترده به کمک منابع، پیشرفت در تولید و سپس توزیع در سطح خرده‌فروش و مصرف‌کننده، ترسیم کرد.

ابعاد کلیدی این دیدگاه به قرار زیر است:

• هدف فراگیر، «کاهش زمان از منبع تا مصرف‌کننده» با در نظر گرفتن زنجیره ارزش به عنوان یک «کل» است، نه دنباله‌ای از واسطه ها، بخش‌ها و انبارهای از یکدیگر جدا.

• این امر نیازمند ارزیابی مجدد طرح فیزیکی زنجیره ارزش و مکانیزم‌های بهبودیافته برای هم‌گام ساختن محصول با تقاضای واقعی است.

• محاسبه زمان واقعی و اشتراک اطلاعات استاندارد و انعطاف‌پذیر در زنجیره ارزش، به مانند اطلاعات مربوط به نیازهای مصرف‌کنندگان، بنیادی است.

• «خرید خانگی» و «توزیع محلی» با ادغام در زنجیره تامین آینده، به عنوان بخشی از فرآیند توزیع منطقه‌ای بازتعریف خواهند شد.

مقیاس‌های جدید مورد نیاز

دست‌یافتن به این دید از زنجیره ارزش آینده، نیازمند درک یک رویکرد متفاوت نسبت به مقیاس و اندازه‌گیری است که باید برای پارامترهای جدید طراحی شود. بیشتر زنجیره‌های تامین امروزی با «شاخص‌های عملکرد کلیدی» (KPIs) مانند میزان دسترسی مصرف‌کنندگان و کاهش هزینه، همانند شاخص‌های عملکرد کلیدی مالی مثل بازگشت سرمایه (ROI)، میزان اعتبار نشان تجاری (برند) و... اندازه‌گیری می‌شوند.

اگرچه شاخص‌های عملکرد کلیدی (KPIs) کنونی می‌توانند برای اندازه‌گیری کارایی زنجیره تامین استفاده شوند، اما به اندازه کافی، پایداری زنجیره تامین را هدف قرار نمی‌دهند. به همین منظور، شاخص‌های دیگری مثل مصرف انرژی، انتشار گاز CO2 ، تراکم ترافیک و ساده‌سازی زیرساخت، باید در مدل زنجیره تامین آینده در نظر گرفته شود. این شاخص‌ها، مسایل پایداری کنونی و آینده را همانند هزینه تجارت و پایداری را نیز در نظر می‌گیرند.

حال به این شاخص‌های عملکرد کلیدی جدید (KPIs)  نگاهی می‌اندازیم:

• مصرف انرژی: شرکت‌ها و سازمان‌ها باید تلاش کنند تا از منابع انرژی قابل‌تجدید بیشتر استفاده کرده و روی هم رفته در عملیات خود از انرژی کمتری استفاده کنند. بنابر گزارش «چشم‌انداز انرژی سال 2007»، مصرف انرژی جهانی از سال 2004 تا 2030، 57 درصد افزایش خواهد یافت. 

• انتشار گاز دی‌اکسید کربن (CO2): در فرآیند حمل‌ونقل، میزان انتشار CO2 به‌طور مستقیم به وزن، حالت و فاصله جابه‌جایی بار بستگی دارد. در انبارها و مراکز ذخیره مانند سیلوها نیز، میزان انتشار CO2 مستقیما به نوع انرژی مصرف شده در عملیات روزمره مربوط می‌شود.

در عین حال، دولت‌ها هر روز قوانینی را برای کاهش انتشار دی‌اکسید کربن وضع کرده‌اند. به‌طور مثال، انگلستان برای تغییر وضعیت آب‌وهوا، لایحه‌ای را در اواسط نوامبر سال 2007 تصویب کرد که هدف آن کاهش 60 درصدی انتشار گاز دی‌اکسید کربن در سال 2050 است. همچنین لایحه انرژی در ایالات متحده آمریکا تمامی تولیدکنندگان و سازندگان خودرو را ملزم کرده است که استاندارد مصرف یک گالن بنزین(3.5 لیتر) در هر 35 مایل (70 کیلومتر) را  تا سال 2020 اجرایی کنند که معادل 40 درصد کاهش است.

• تراکم ترافیک: این عامل، مقیاس جدیدی است که دولت‌های مختلف و نهادهای نظارتی از آن به عنوان یک عامل بازدارنده برای کاهش ترافیک شهری و آلودگی استفاده می‌کنند. در چندین شهر برنامه‌هایی را مبتنی بر اخذ مالیات برای ورود وسائط نقلیه و یا ممانعت از ورود آن‌ها به مناطق جغرافیایی شهری اجرا کرده‌اند.

به طور مثال، هزینه تراکم ترافیک در لندن، همان مبلغی است که از رانندگان برای ورود به مناطقی از شهر که به عنوان طرح ترافیک معرفی شده، اخذ می‌شود. در آمستردام هلند نیز که روزانه میزبان پنج هزار کامیون است، محدودیت‌هایی درباره اندازه، وزن و زمان بارگیری کامیون‌ها اعمال می‌شود.

• مصرف آب در آینده تبدیل به مسئله بزرگی خواهد شد. دسترسی به منابع آب آشامیدنی خیلی محدود خواهد شد و در پی آن تغییرات زیست‌محیطی به وجود خواهد آمد. سازمان‌های دولتی و غیردولتی تاکنون برنامه‌های اطلاع‌رسانی و سیاست‌هایی را برای آگاه ساختن همگان از این نگرانی اجرا کرده‌اند؛ اما به نظر می‌رسد که کافی نباشد و حضور دولت‌ها را طلب می‌کند. 

• حفظ امنیت نیز یک مسئله کلیدی در سال‌های پیش‌رو خواهد بود. برنامه‌های بهبود هم در بخش اطلاعات و هم برای فرآیندهای فیزیکی باید در تمام روندهای روزانه به‌کار گرفته شوند. نیازهای امنیتی در انبارداری و حمل‌ونقل باید برای امنیت مردم و ردیابی محصولات طبق برنامه تقویت شوند. زنجیره‌های تامین آینده باید اعتبار خودشان را حتی در حالت‌های همکاری بزرگ‌تر و پیچیده‌تر نشان دهند و شرکت‌ها نیز باید میزان انعطاف‌پذیری خود را نشان داده و این قابلیت را ارتقا دهند.

• در نهایت، ساده‌سازی زیرساخت‌ها به عنوان یک مقیاس اصلی شناخته می‌شود. هدف این معیار، بهینه‌سازی فضای کلی اشغال شده و تغییر در موقعیت انبارها و مراکز توزیع است.

مقررات و فعالیت‌های پایداری عمده

تعدادی از قوانین جهانی، فوریت مسئله پایداری را آشکار ساخته‌اند. به چند مثال زیر توجه کنید:

• پیمان کیوتو: 36 کشور صنعتی در سال 1997 در کیوتوی ژاپن این قرارداد را امضا کردند. این قرارداد، کشورهای صنعتی را به کاهش گازهای گلخانه‌ای تا 5.2 درصد ملزم می‌کند. هدف اصلی این پیمان، کاهش متوسط انتشار گاز CO2  و پنج گاز گلخانه‌ای دیگر بود.

• نشست آب‌وهوایی سازمان ملل متحد، بالی، دسامبر 2007. 12 هزار نماینده از 190 کشور به مدت دو هفته در بالی برای بحث درباره تغییرات آب‌وهوا دور یکدیگر جمع شدند. سرانجام تصمیم گرفته شد تا یک «نقشه راه» به عنوان متمم قرارداد کیوتو از اول ژانویه 2013 به اجرا گذاشته شود.

• پروژه معرفی تولیدکنندگان دی‌اکسید کربن(CO2). این پروژه متعلق به یک سازمان مردم نهاد(NGO) مستقل است که قصد دارد یک رابطه پایدار بین شرکا، خریداران و شرکت‌ها در مورد مفاهیم ارزش مشترک و عملیات تجاری موثر در ایجاد تغییرات آب‌وهوایی ایجاد کند. در این پروژه، تمرکز از شرکت‌ها به سوی زنجیره‌های تامین می‌رود که عامل انتشار بخش عمده‌ای از گازهای گلخانه‌ای هستند.

• رهنمود اتحادیه اروپا درباره انرژی‌های قابل تجدید. در 23 ژانویه سال 2008، اتحادیه اروپا یک طرح را درباره تغییرات جوی تصویب کرد. بر اساس این رهنمود، اعضای اتحادیه اروپا باید تا سال 2020، 20 درصد از انرژی خود را از منابع قابل‌تجدید تهیه کنند و بازار سوخت‌های فسیلی را نیز تا سال 2020، 10 درصد کاهش دهند.

حالا که تغییراتی که باید در زنجیره تامین فیزیکی ایجاد شود را ذکر و تعریف کردیم، در قسمت بعد به راه‌حل‌های ممکن برای عملی ساختن این امر می‌پردازیم. فصل بعدی، ابزارهای ایجاد تغییرات مطلوب را در زنجیره تامین معرفی می‌کند.

مرکز پژوهشهای لجستیک و شبکه‌های کسب‌وکار
اعضاء: مجتبی سلیمانی سدهی، الناز میاندوآبچی، احسان بلندی‌فر، مهدی همتی، محسن شیخ‌سجادیه، ابوالفضل شفایی، حوریه امیدی
مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :






Powered by WebGozar