لجستیک و زنجیره تامین
این وبلاگ اکنون یکی از مراجع اصلی مباحث لجستیک و زنجیره تامین در ایران است که تاثیرگذاری آن به لطف خدا و تلاش دست‌اندرکاران و پشتیبانی مخاطبان، بسیار زیاد بوده و اکنون در کنار ماهنامه لجستیک و زنجیره تامین یکی از مراجع اصلی درسی و آموزشی کشور شده است. این وبلاگ به طور تخصصی به مباحث حوزه لجستیک و مدیریت زنجیره تامین پرداخته و تلاش می کند موضوعات و مباحث روز مربوط را مطرح کرده و در اختیار دوستداران این حوزه قرار دهد.
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: مرکز پژوهشهای لجستیک و شبکه‌های کسب‌وکار - دوشنبه ۱۳٩٠/۱۱/۱٠

منبع: سایت شرکتهای انبارهای عمومی و خدمات گمرکی ایران-با اعمال اصلاحات

آگاهی از چشم‌انداز هر صنعت در یک افق زمانی مشخص، از عواملی است که می‌تواند اسباب پیشرفت دست‌اندرکاران و فعالان آن صنعت و حرفه را فراهم کند. بر همین اساس، موسسه‌های تحقیقاتی در مراکز علمی دنیا به صوت مستمر به دنبال ترسیم فضای کسب و کار در آینده هستند. آشنایی با این رویکردها، در حفظ و یا ارتقاء مزیتهای رقابتی بنگاهها در طول زمان مؤثر است.

صنعت انبارداری و لجستیک نیز یکی از بخش‌های مهم چرخه اقتصاد جهانی به شمار می‌رود و به همین دلیل دست‌اندرکاران امر اقتصادی، چشم‌انداز سال 2016 میلادی این صنعت را ترسیم کرده‌اند که بخش نخست آن را در ذیل خواهید خواند و ادامه آن نیز به مرور در پایگاه اطلاع‌رسانی شرکت انبارهای عمومی و خدمات گمرکی منتشر خواهد شد.

«کپ‌جمینی»، موسسه‌ای مشاوره‌ای در امور و مسایل مدیریت استراتژیک و راهبردی بوده که در حال حاضر در بیش از 26 کشور جهان دارای دفتر است؛ البته این دفاتر در کنار ارایه تمامی موارد مشاوره‌ای مدیریتی، در شاخه‌ای دارای تخصص هستند. به عنوان مثال دفتر مستقر در هامبورگ آلمان در مدیریت انبارداری و زنجیره تامین کالا دارای تخصص است و دفتر مستقر در نیویورک، مشاوره‌های تخصصی مدیریت مالی ارایه می‌دهد.

این شرکت دارای هیئت مدیره‌ای متشکل از مدیران موفق صنایع مختلف است و البته در کنار آنان، استادان دانشگاهی و همچنین پژوهشگرانی حضور دارند تا با درآمیختن تجربه و البته علم، بهترین راه‌حل مسایل مطرح در امور مدیریتی را ارایه دهند.

ماهیت اصلی این شرکت‌های مشاوره‌ای، تحلیل و بررسی وضعیت موجود موکلان خود است تا بتوانند با کسب شناخت کافی از وضعیت فعلی آنان، نقشه راهی برای آینده ترسیم کنند تا در میان رقبای خود در بازار بتوانند همچنان پابرجا بمانند و از گردونه رقابت حذف نشوند.

نوشتاری که در ادامه می‌خوانید بخشی از چشم‌انداز ترسیم شده به وسیله کارشناسان موسسه مشاوره‌ای کپ جمینی برای صنعت زنجیره تامین کالا در سال 2016 است. ادامه این گزارش در چندین نوبت، در آینده نزدیک در پایگاه اطلاع‌رسانی شرکت انبارهای عمومی و خدمات گمرکی منتشر خواهد شد.


 

چشم‌انداز زنجیره تامین در سال 2016

آیا تاکنون به این موضوع فکر کرده‌اید که تمرکز و فعالیت اصلی صنعت زنجیره تامین کالاهای مصرفی با هدف ارایه تمامی محصولات، در حالی‌که سود قطعی برای خود داشته باشد و عامل پایداری این صنعت شود، چیست؟ پاسخ این پرسش، دقیقاً «همه چیز» است.

افزایش سیاست‌های انقباضی مانند محدودیت‌های مکانی، تغییرات اقلیمی، مسایل امنیتی و قوانین جدید، مسایلی هستند که در چند سال اخیر زنجیره تامین کالا و به ویژه صنعت انبارداری را به شدت تحت تاثیر منفی خود قرار داده‌اند و پیش‌بینی می‌شود که در آینده نیز این محدودیت‌ها افزایش یابد و برای نجات این صنعت باید به فکر راه چاره‌ای بود.

البته در این میان، معاهده‌هایی مانند پیمان «بالی» در سال 2007 و اتخاذ سیاست‌های مشابه آن توانسته تا حدودی برای این موانع، راه‌حل‌هایی را طرح‌ریزی کند. خوشبختانه برآیند این سیاست‌ها منتج به نتایج مثبتی شده، بدین‌صورت که این صنعت تاکنون روند رو به رشدی را پیموده است؛ اما نکته حیاتی در این بین، شناخت خوب مسئله و ارایه راه‌حل نو و کاربردی بر پایه خلاقیت برای مقابله با موانع است.

تاکنون، مهمترین عامل‌ها برای طراحی زنجیره عرضه و انبارداری، «مقرون به صرفه بودن از نظر اقتصادی» و البته «در دسترس بودن» به‌شمار می‌رفته‌اند. اما همانطور که با گذشت زمان در دیگر صنایع تغییرات شگرفی به وجود آمده است، در بحث صنعت انبارداری نیز عوامل جدیدی مانند میزان تولید گاز دی‌اکسیدکربن، میزان مصرف انرژی، قرار گرفتن در مسیر راه‌های مواصلاتی اصلی و.... تبدیل به پارامتر و مسایل مهمی شده‌اند که در بحث‌های اقتصادی مربوط به این صنعت به شدت رخ می‌نمایند.

اما پرسشی که اکنون مطرح شده، عبارت است از: عوامل جدید در چگونگی طراحی سیستم‌های انبارداری و البته توزیع کالا دارند؟

هدف غایی و البته جاه‌طلبانه این گزارش ارایه شیوه‌های نوین در رابطه با نحوه فکر کردن راجع به صورت‌مسئله، پرورش ایده‌ها و همچنین ارایه مثال‌هایی برای ارایه بهتر مفهوم است. مسایل و ایده‌هایی که در این گزارش ارایه شده است، حاصل کار مشترک 24 شرکت فعال در زمینه‌های مرتبط در زنجیره تامین کالا مانند صنعت بسته‌بندی است و تمام موارد پیشنهادی برای ایجاد تغییرات نیز بر اساس وضعیت زنجیره تامین کالا در آینده، طراحی و ارایه شده‌اند.

اما در کل باید گفت که زمان عمل، هم اکنون است، برای سود همگانی.

خلاصه کاربردی

بر اساس نتایج به‌دست آمده در گزارش «2016: زنجیره ارزش آینده»، اعضای موسسه خلاقیت تجارت جهانی (GCI) سه رهیافت اصلی را شناسایی کردند که استراتژی موسسه نیز بر آنها بنیان شد: 
• شیوه‌های نوین کارگروهی و تشریک مساعی
• تبادل اطلاعات
• چشم‌انداز زنجیره تامین کالا در سال 2016

از آن زمان به بعد، دو موسسه GCI و کپ‌جینی با یکدیگر بر روی مفهوم «زنجیره تامین کالا در آینده» با در نظر گرفتن مفاهیم زیر به همکاری پرداختند و سعی کردند که استراتژی مورد نیاز این صنعت در آینده نه چندان دور را استخراج کنند:
• مشکلات و چالش‌هایی که شرکت‌ها را مجبور می‌کند تا فعالیت و شیوه‌های خود را تغییر دهند.
• نیاز به عبور از موانع  پیش‌بینی نشده. 
• ابتکار و نوآوری که در حال حاضر در ارایه راه‌حل‌ها و پیشبرد اعمال وجود دارد؛ مانند زنجیره تامین و شیوه‌های نوین برای محاسبه تاثیر عوامل جدید بر آن.
• همکاری و تشریک مساعی بین تمام بخش‌های فعال در زنجیره تامین که بسیار حساس نیز است.
• شناسایی و تشخیص موقعیت فعلی به عنوان جایگاهی که باید از آنجا قدم اول را برای رسیدن به مدل اقتصادی جدید به منظور پایداری و موفقیت‌های تجاری جدید برداشت.

حال نگاهی اجمالی بر نتایج این رهیافت حیاتی برای شرکت‌های فعال در عرصه زنجیره تامین به منظور باقی ماندن در گردونه رقابت بازار آینده می‌اندازیم.

هدایت مصرف‌کنندگان به راه پایدار

زنجیره تامین فعلی به میزان قابل توجهی بر اساس ارتقای قابلیت دسترسی به طبقات، کاهش هزینه‌ها و پشتیبانی از سیاست‌های اقتصادی تعریف شده است. اما صنعت لجستیک در آینده باید پارامترهای دیگری مانند کاهش تولید دی‌اکسید‌کربن، کاهش مصرف انرژی، ردیابی بهتر کالا و کاهش ازدحام ترافیکی را نیز در نظر داشته باشد. شاید در حال حاضر این عوامل پارامترهای کم‌اهمیتی به نظر بیایند، اما در سال‌های آینده از اهمیت بیشتری برخوردار خواهند شد؛ همچنین افزایش ضریب بهره‌وری نیز ضرورت در نظر گرفتن این متغیرها را نیز افزایش خواهد داد.

به عبارت دیگر، استراتژی زنجیره تامین کالا مستلزم رعایت این پارامترهای جدید است و تمامی اعضای کلیدی چرخه تامین کالا نیز می‌بایست سهم خود را در فرآیند دخیل کردن این پارامترها ایفا کنند. بر همین اساس می‌توان پیش‌بینی کرد که افزایش آگاهی مصرف‌کننده منتج به افزایش تقاضای خدمات و محصولات جدید خواهد شد.

اما هم‌اکنون این پرسش مطرح می‌شود که این صنعت برای اینکه بتواند زنجیره تامین کالای آینده را بسازد، باید چه اقداماتی را انجام دهد؟ برای پاسخ به این پرسش، چهار اقدام باید صورت بگیرد:

الف- شناسایی موقعیت: در این اقدام باید در وهله نخست چالش‌های موجود و مشکلاتی که پیش‌بینی می‌شود تا در آینده نزدیک بر سر راه این صنعت به وجود بیاید، به طور دقیق شناسایی شوند. همچنین این قدم به طور ویژه بر فاکتور «نوآوری و ابتکار» در بخش فیزیکی زنجیره تامین تمرکز دارد.
در این بخش، هفت راهبرد شناسایی شده است که عبارتند از:
1. لجستیک داخل مغازه: این راهبرد شامل سیاست‌های افزایش گستره رویت کالا، سهل‌الوصول بودن و همچنین تعامل خریداران می‌شود.
2. همکاری فیزیکی: به اشتراک‌گذاری وسائط حمل‌و‌نقل، انبارها و زیرساخت‌ها بین فعالان صنعت لجستیک را به عنوان سیاست اصلی تعیین می‌کند.
3. بازگشت ادوات(لجستیک): شامل چرخه بازیافت محصولات و صنعت بسته‌بندی آنها و همچنین سرمایه قابل بازگشت (سرمایه غیرمنقول) است.
4. مدیریت تغییرات: طراحی نظام مدیریت برنامه‌ریزی، اجرایی و نظارت بهم پیوسته.
5. شناسایی، تشخیص و برچسب‌زنی.
6. بهره‌وری دارایی: به‌کارگیری سیاست‌های افزایش‌دهنده بهره‌وری مانند استفاده از انرژی‌های جایگزین، وسایل با بهره‌وری بالا (آیرودینامیک)، تغییر سیاست و استفاده از صنعت سبز.
7. پیروی از سیاست هزینه و فایده (برنامه تجاری و امتیاز مرتبط).

ب – تجربیات پیشرو: مثال‌هایی از تجربیات شرکت‌های پیشرو موجود، همگی در یک مدل یکپارچه شده است و نشان می‌دهد که چگونه سیاست‌گذاران امر را در دست‌یافتن به راهبردهای عنوان شده در بخش قبلی یاری می‌کنند. به کارگیری این تجربیات این واقعیت را بر همگان ثابت می‌کند که مزایای ذکر شده، واقعی و قابل دسترسی هستند.

ج- آزمایش کاربردی زنجیره تامین: زنجیره‌های تامین ساده‌سازی شده برای شرح دادن اینکه یک مدل جدید زنجیره تامین چگونه می‌تواند خود را با کارخانه‌ها و شرکت‌های شخصی انطباق دهد، به کار برده می‌شوند. در هر نمونه، چگونگی دست‌یابی به راه‌حل‌های جدید به طور کامل شرح داده شده و همچنین نشان داده شده است که چگونه هر یک از این راه‌حل‌های ساده تبدیل به یکی از مهم‌ترین بخش‌های زنجیره تامین می‌شود. یعنی اینکه، به‌کارگیری این سیاست‌ها به‌خوبی نشان می‌دهد که حتی رعایت یکی از آنها به میزان قابل توجهی بر بهره‌وری مجموعه اضافه می‌کند و هزینه ها را کاهش می‌دهد.

د - روش‌های نوین محاسبه اثر بر زنجیره تامین: این روش‌های محاسبه‌ای که پارامترهای جدید را نیز لحاظ می‌کند، بخش حساس فرآیند شناسایی دقیق اثر تجربیات پیشرو و همچنین راهبردها در زنجیره تامین کالا در آینده به‌شمار می‌رود. به عبارت دیگر، این روش محاسبه، تمامی پارامترهای ذکر شده را به کار می‌گیرد تا بتواند میزان تاثیرگذاری هر یک از راه‌حل های ارایه شده را به خوبی نمایان کند.

* مدل جدید افزایش تشریک مساعی و همکاری

یکپارچه‌سازی این راه‌های پیشرفت با مفاهیم تشریک مساعی و همکاری و سپس استخراج یک مدل کاربردی، یک الگو طراحی سیستم‌ آینده چرخه تامین کالا تولید خواهد کرد که افزایش بهره‌وری و کاهش هزینه‌ها را برای این صنعت به ارمغان خواهد آورد.

این تجزیه و تحلیل در تلاش است تا چگونگی تاثیرگذاری هر یک از این سیاست‌ها بر دیگری را نیز نشان دهد. همچنین این تحقیق به دنبال این است که نشان دهد تغییر بزرگ زمانی رخ می‌دهد که تمامی شرایط به طور همزمان و به صورت یکپارچه اعمال شوند، از جمله عواملی مانند:
• اشتراک اطلاعات که منتج به همکاری در زنجیره تامین کالا شود.
• همکاری در انبارداری.
• همکاری در توزیع مناطق شهری شامل ارسال به در منازل و همچنین تحویل گرفتن اجناس از مردم عادی.
• همکاری توزیع در مناطق غیرشهری.

انتظار از زنجیره آینده تامین کالا، به همراه آوردن مزایایی برای جامعه، صنعت، شرکت های کوچک و در نهایت برای مصرف کنندگان و خریداران است.
 
در حال حاضر نمونه‌های معدودی برای به‌کارگیری این مفاهیم وجود دارد، بنابراین می‌توان متصور بود که تمامی این صنعت در این زمینه به همکاری مضاعف بپردازند. البته این همکاری در بخش‌های مختلف تعریف می‌شود، مانند شیوه‌های نوین همکاری فیزیکی و لجستیک در زنجیره تامین کالا، قابلیت اجرای بخشی از یک پروژه به صورت مستقل و....

بازطراحی زنجیره تامین کالا در نهایت می‌تواند هزینه‌های بخش حمل‌ونقل هر پالت را حداکثر تا 30 درصد، هزینه جابجایی هر پالت را تا 20 درصد، اتلاف زمان را تا 40 درصد و تولید دی‌اکسیدکربن به ازای انبارداری هر پالت را تا میزان 25 درصد کاهش دهد؛ همچنین بازطراحی این فرآیند قابلیت دسترسی به طبقات را نیز افزایش می‌دهد. البته این صرفه‌جویی‌ها شامل بخش انرژی که به طور مستقیم به بهره‌وری ساختمان‌های سبز و استفاده از ماشین‌آلات مدرن ارتباط دارد، نمی‌شود.

بدون شک، این مزایا زمانی قابل دسترسی است که تمامی راهبردهای پیش گفته به طور کامل و در جای خود اجرا شده باشند؛ بدین معنی که زنجیره تامین کالا به طور کامل و بر اساس تعاریف جدید بازتولید شود.

* قدم بعدی

بدیهی است که دستیابی به چشم‌انداز در نظر گرفته شده برای زنجیره تامین کالا در سال 2016 مستلزم تصمیماتی است که از سوی مدیران اتخاذ می شود. برخی از این اقدامات لازم عبارتند از:
• ایجاد نگاه مثبت به این مقوله از سوی گروهی از بازیگران کلیدی این صنعت مانند کارخانجات، شرکت‌های بزرگ حمل‌ونقل، شهرداری‌ها و... .
• بررسی تمامی زوایای این سیاست اقتصادی به وسیله تمامی بازیگران عمده و کلیدی صحنه به منظور جلوگیری از هرگونه عقب‌نشینی در برابر مقاومت‌ها.
• پرورش مفهوم.
•ارزیابی و به اشتراک‌گذاشتن آموخته‌ها به منظور تبادل تجربه و جلوگیری از شکست سیاست‌ها.


* مشخصات زنجیره تامین کالا در سال 2016:
 
چرخه تامین کالا در آینده مبتنی بر مدلی است که دارای چنین ویژگی‌هایی باشد:

• مدل آینده مبتنی است بر تبادل اطلاعات بین بازیگران کلیدی این صنعت، از جمله مصرف‌کنندگان، تامین‌کنندگان، کارخانه‌ها، شرکت‌های حمل و نقل و... .
• پس از تولید کالا در کارخانه‌ها، این کالاها به انبارهای مشارکتی انتقال می‌یابند که صنایع مختلفی محصولات خود را در آنجا نگه‌داری می‌کنند.
• حمل‌ونقل مشارکتی این کالاها از انبارهای مشارکتی به انبارهای شهر و مراکز منطقه‌ای.
• انبارهایی که در مرز شهرها قرار دارند به گلوگاه شهرها تبدیل می‌شوند تا توزیع نهایی از آنجا صورت بگیرد.
• مناطق غیرشهری تبدیل به مراکز ثابت توزیع نهایی کالا در منطقه می‌شوند.
• توزیع نهایی کالاها از انبارهای شهر به در مغازه‌ها و خانه‌ها در مناطق شهری و غیرشهری به وسیله سرمایه‌های کارآمد شرکت‌ها صورت می‌گیرد.

* چرخه تامین کالا در بازارهای در حال ظهور

مفاهیم به‌کار گرفته شده در این گزارش به عنوان مبنای تجزیه و تحلیل و البته پیشنهادها، معیارهای موجود در سیستم تامین کالا در غرب بوده است. بنابراین بدیهی است که تمامی این مولفه‌ها در سایر مناطق جغرافیایی کاربری کاملی نداشته باشند.

اما همان‌طور که تاریخ نشان داده است، بسیاری از اقتصادهای نوپدید که از سیاست‌های غرب الگوبرداری می‌کنند، این تغییرات را به سرعت به وجود می‌آورند، حتی سرعتی بیشتر از آنچه که در جامعه مبدا به وجود آمده است.
بسیاری از اقتصادهای نوپدید که از سیاست‌های غرب الگوبرداری می‌کنند، این تغییرات را به سرعت به وجود می‌آورند، حتی سرعتی بیشتر از آنچه که در جامعه مبدا به وجود آمده است.

البته بحث تکنولوژی نیز در این بین به کمک بسیاری‌ها آمده است؛ به عنوان مثال می‌توان تکنولوژی مبتنی بر ماهواره را ذکر کرد که سرعت به‌کار‌گیری آن در اقتصادهای در حال توسعه به مراتب بیشتر از سرعت فراگیری آن در جامعه‌ای است که آن را به وجود آورد.

البته نمی‌توان این نکته را نیز نادیده گرفت که بسیاری از مشکلات موجود در غرب، همان مسایل و مشکلات موجود در بازارهای جدید است و راه‌حل های مطرح شده برای غرب نیز می‌تواند برای این جوامع کاربرد داشته باشند.
مرکز پژوهشهای لجستیک و شبکه‌های کسب‌وکار
اعضاء: مجتبی سلیمانی سدهی، الناز میاندوآبچی، احسان بلندی‌فر، مهدی همتی، محسن شیخ‌سجادیه، ابوالفضل شفایی، حوریه امیدی
مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :






Powered by WebGozar