لجستیک و زنجیره تامین
این وبلاگ اکنون یکی از مراجع اصلی مباحث لجستیک و زنجیره تامین در ایران است که تاثیرگذاری آن به لطف خدا و تلاش دست‌اندرکاران و پشتیبانی مخاطبان، بسیار زیاد بوده و اکنون در کنار ماهنامه لجستیک و زنجیره تامین یکی از مراجع اصلی درسی و آموزشی کشور شده است. این وبلاگ به طور تخصصی به مباحث حوزه لجستیک و مدیریت زنجیره تامین پرداخته و تلاش می کند موضوعات و مباحث روز مربوط را مطرح کرده و در اختیار دوستداران این حوزه قرار دهد.
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: مرکز پژوهشهای لجستیک و شبکه‌های کسب‌وکار - پنجشنبه ۱۳٩٠/۱٠/۱٥

تهیه کننده: نادر غفاری نسب, گروه پژوهشهای لجستیک و زنجیره تامین

قابلیت و توانایی شرکت‌ها و نظام‌های اقتصادی در زنجیره تأمین جهانی به شدت تحت تأثیر کارایی عملیات مرزی و فعالیت‌های گمرکی می‌باشد. محیط تجاری موجود در هر کشوری تأثیر فوق العاده‌ای روی رقابت‌پذیری صادرکنندگان آن کشور دارد. قوانین کشوری و بروکراسی تجاری از عوامل هزینه‌ای بشمار می‌روند که تعیین می‌کنند  آیا یک شرکت قادر می‌باشد تقاضای بیرونی خود را بصورت رقابتی و در زمان کوتاه پاسخ دهد یا نه. 


پایگاه داده کسب‌وکار بانک جهانی به شناسایی اسناد و مدارک مورد نیاز و همچنین زمان و هزینه لازم برای فعالیت‌های صادرات و واردات می‌پردازد و کشورها را با توجه به درجه سهولت انجام فعالیت‌های تجاری در مرزهایشان رتبه‌بندی می‌کند. در رتبه‌بندی سال 2010 این پایگاه که شامل 183 کشور دنیا می‌گردد، کشورهای سنگاپور و هنگ‌کنگ به ترتیب رتبه‌های اول و دوم را به خود اختصاص داده‌اند. اساس این رتبه‌بندی سهولت انجام کسب و کار، بطور عام، و سهولت در تجارت مرزی، بطور خاص، می‌باشد. در معیار هزینه صادرات[1] کشور های مالزی، سنگاپور و چین دارای کمترین هزینه می باشند. از لحاظ هزینه واردات[2] نیز سنگاپور و مالزی کمترین هزینه را دارند و چین بعد از امارات متحده عربی در رتبه چهارم جای دارد. رتبه چین از نظر هزینه‌های تجارت خوب ارزیابی می‌شود ولی در معیار زمان صادرات[3] (21 روز) و زمان واردات[4] (24 روز) دارای عملکرد متوسطی می‌باشد، در حالی که این معیارها برای کشور سنگاپور به ترتیب 5 و 4 روز می‌باشند. نمودار 1 ارزیابی هزینه و زمان صادرات را در مرزهای کشورهای مختلف برای سالهای 2005 و 2008 نشان می‌دهد. هزینه صادرات تقریبا برای تمامی کشورهای نمونه افزایش جزئی داشته است به استثنای تایلند که برای آن، این هزینه حدود 26 درصد کاهش داشته است. زمان صادرات برای تمامی کشورها کاهش یافته است به استثنای چین که افزایش سه روزه را داشته است. بیشترین کاهش در زمان صادرات به کشورهای تایلند، هند و هنگ‌کنگ مربوط می‌شود که به ترتیب 10، 10 و 7 روز کاهش را داشته‌اند. افزایش زمان صادرات برای کشور چین را می‌توان به حجم زیاد تجارت این کشور نسبت داد. حجم زیاد تجارت باعث ایجاد ترافیک بالا و ازدحام و همچنین کاهش کارایی زیرساختهای تجاری می‌شود و این نیز به نوبه خود بر زمان تجارت می‌افزاید. بعنوان مثال، هنگامی که حجم تجارت در سال 2003 در بندر شانگهای با یک جهش بی‌سابقه روبرو شد، زمان انتظار برای انجام فعالیت‌های تجاری بطور متوسط دو روز افزایش یافت.

 

نمودار 1- هزینه و زمان صادرات برای سال‌های 2005 و 2008

 

نمودار 2- هزینه و زمان واردات برای سال‌های 2005 و 2008

نمودار 2 هزینه و زمان واردات در مرزهای کشورهای نمونه را نشان می‌دهد. هزینه واردات برای اغلب نظام‌های اقتصادی موجود در نمونه (چین، هنگ‌کنگ، مالزی، فیلیپین، سنگاپور، چین تایپه و مالزی) افزایش یافته است. در مقابل کشورهای هند، اندونزی، جمهوری کره و تایلند توانسته‌اند هزینه‌های واردات کالا را کاهش دهند. زمان واردات نیز برای تمامی کشورهای موجود در نمونه یا ثابت مانده و یا کاهش یافته است. یک کاهش چشمگیر 70 درصدی در زمان واردات کشور هنگ کنگ ثبت شده است؛ از جمله کاهش‌های دیگر در زمان واردات می‌توان به شاخص کشورهای هند و تایلند (به ترتیب کاهش 50 و 40 درصدی) اشاره کرد.

وضعیت ایران:

جدول 1 وضعیت شاخص‌های هزینه و زمان تجارت در مرزهای کشور ایران را در سال‌های 2007 تا 2009 نشان می‌دهد. همانگونه که از جدول بر می آید، هزینه و زمان انجام فعالیت‌های تجاری در مرزهای ایران نسبت به کشورهای آسیای جنوب شرقی بالا بوده و می‌توان گفت یکی از محدودیت‌های پیش روی تجارت در کشورمان نیز وضعیت نامناسب کشور در شاخص‌های اشاره شده است.

 

جدول 1- وضعیت شاخص‌های هزینه و زمان تجارت در مرزهای کشور ایران برای سال‌های 2007 تا 2009

شاخص

واحد

سال 2007

سال 2008

سال 2009

هزینه صادرات

دلار/ کانتینر

860

1011

1061

زمان صادرات

روز

26

26

25

هزینه واردات

دلار/ کانتینر

1330

1656

1706

زمان واردات

روز

42

42

38

رتبه تجارت مرزی در جهان

در بین 183 کشور

135

142

134

 

از جمله راهکارهای بهبود وضعیت کشورمان در شاخصهای نامبرده می‌توان به سرمایه‌گذاری در توسعه زیرساختهای تجاری (اعم از زیرساختهای نرم‌افزاری و سخت‌افزاری تجارت)، اصلاح و مهندسی مجدد فرایندهای تجاری، کاهش بروکراسی تجاری در مرزها، افزایش توان مدیران لجستیکی کشور و الگوبرداری از کشورهای برتر در زمینه تجارت اشاره کرد.



[1] Cost to export

[2] Cost to import

[3] Time to export

[4] Time to import

مرکز پژوهشهای لجستیک و شبکه‌های کسب‌وکار
اعضاء: مجتبی سلیمانی سدهی، الناز میاندوآبچی، احسان بلندی‌فر، مهدی همتی، محسن شیخ‌سجادیه، ابوالفضل شفایی، حوریه امیدی
مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :






Powered by WebGozar