لجستیک و زنجیره تامین
این وبلاگ اکنون یکی از مراجع اصلی مباحث لجستیک و زنجیره تامین در ایران است که تاثیرگذاری آن به لطف خدا و تلاش دست‌اندرکاران و پشتیبانی مخاطبان، بسیار زیاد بوده و اکنون در کنار ماهنامه لجستیک و زنجیره تامین یکی از مراجع اصلی درسی و آموزشی کشور شده است. این وبلاگ به طور تخصصی به مباحث حوزه لجستیک و مدیریت زنجیره تامین پرداخته و تلاش می کند موضوعات و مباحث روز مربوط را مطرح کرده و در اختیار دوستداران این حوزه قرار دهد.
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: مرکز پژوهشهای لجستیک و شبکه‌های کسب‌وکار - پنجشنبه ۱۳٩٠/٩/۱٧

تهیه کننده: حنان عموزاد مهدیرجی، گروه پژوهشهای لجستیک و زنجیره تامین

شرکت‌های کوچک و متوسط در اغلب موارد به‌صورت انفرادی قادر نیستند فرصت‌های بازار را بدست آورند، زیرا این‌کار مستلزم تولید انبوه، استانداردهای همگن و تداوم در عرضه است. به همین ترتیب چنین شرکت‌هایی از لحاظ حصول به صرفه‌های ناشی از مقیاس در زمینه خرید نهاده مانند تجهیزات، موادخام، اعتبارمالی و همچنین خدمات مشاوره دچار مشکل می‌شوند.


کوچک بودن مانع بزرگی برای درونی کردن کارکردهای آموزشی، بازارسنجی و پشتیبانی فنی است. حال آنکه همه این موارد شالوده پویایی بنگاه‌ها صنعتی است، و از طرفی کوچک بودن ممکن است مانع تقسیم کار تخصصی و مؤثر در داخل شرکت‌ها و کارخانجات صنعتی شود. شبکه‌های کسب و کار مجموعه‌ای از بنگاه‌های کسب و کار هستند که دارای فعالیت‌های مشترک و پراکندگی جغرافیایی هستند. اما نقش و تاثیر شبکه‌های کسب و کار و همچنین شبکه‌بندی در حمایت و توسعه صنایع(علی‌الخصوص صنایع کوچک و متوسط) و صنعت کشور تا چه حد می‌تواند باشد؟ در ادامه با بررسی و مرور مزایای ایجاد شبکه‌های کسب و کار پاسخی مناسب برای سوال مذکور ارائه گردیده است.  

شبکه‌بندی این امکان را فرهم می‌سازند که با تجمیع‌شدن بنگاه‌ها بخشی از مشکلات فوق‌الذکر مرتفع گردد. در شرایط فعلی اقتصاد جهانی، بنگاه‌های فعال در حوزه صنعت به‌دنبال مدل‌های کسب‌ و کار شبکه‌ای برای کسب مزیت رقابتی و دفاع از خود علیه کالایی‌شدن و نوآوری مخرب هستند. شرکت‌های کوچک در عین حال که رقبای طبیعی یکدیگرند، اعضای داخل یک شبکه مستقل هستند. آثار ناشی از تجمیع آنقدر می‌تواند محسوس باشد که مزایای رقابت، صرفاً در چارچوب این تجمع می‌تواند معنا پیدا کند. براین اساس شبکه‌ها بار معنایی عباراتی چون صرفه‌های اقتصادی بیرونی[1]، کاهش هزینه‌های معاملاتی[2] و اقدام جمعی[3] را بر دوش می‌کشند که منجر به افزایش کارایی جمعی می‌شود. شبکه امکان تجمیع منابع مالی و انسانی را تسهیل می‌کند و بنگاه‌های صنعتی و تولیدی در شبکه‌سازی، امکان انباشت سرمایه و مهارت‌ها را برای یکدیگر(اغلب ناخواسته و گاه آگاهانه) به وجود می‌آورند.

نقش شبکه‌ها را می‌توان از زاویه هزینه‌های مبادله نیز مورد توجه قرارداد. هزینه‌های جستجوی اطلاعات خریداران و عرضه‌کنندگان، تضمین اجرای قراردادها، اجرای تعهدات و انجام مبادلات، هر یک بخشی از هزینه‌های مبادله هستند. وجود هر نوع هزینه‌ای از این دست می‌تواند به قیمت صورت نگرفتن بخشی از معاملات و عدم امکان انجام بعضی فعالیت‌های اقتصادی، تمام شود. لذا کاهش هزینه‌‌های مبادله، معادل با رونق فعالیت‌ها در صنایع است. تشکیل شبکه‌ها و آثار خارجی ناشی از آن، کاهنده بخشی از هزینه‌های مبادله خواهد بود. مؤسساتی که مدل‌های کسب‌وکار خود را با لحاظ قرار دادن شبکه بازآفرینی نکنند، نادیده گرفته شده و شکست خواهند خورد. در سال 2020، احتمالاً، خواهیم دید که شرکت‌ها به دو دسته تقسیم شده‌اند آنهایی که «رستند» و آنهایی که «ماندند». برخی از کسب‌وکارها از صرفه‌جویی مقیاس شبکه منتفع خواهند شد که خود می‌تواند موجب ایجاد انحصارهایی شود. در یک بازار شبکه‌ای، هر چه تعدد شرکت‌های متصل به شبکه بیشتر باشد، ارزش اتصال به شبکه هم بیشتر خواهد بود و بدین ترتیب، صرفه‌جویی مقیاس شبکه‌ای ایجاد می‌شود.

اما یک صنعت پیچیده و متنوع، چگونه می‌تواند تحت مدل شبکه‌ای فعالیت کند.  برای پاسخ کافی است که به طراحی و تولید خودرو(یعنی سمبل عصر صنعتی) توجه کنیم. خواهیم دید که جنرال موتورز به ده‌ها بخش مجزا منشعب شده و این بخش‌ها بسیاری از فعالیت‌های سنتی خود را به پیمانکاران فرعی واگذار کرده‌اند. اکنون آنها شرکت‌های کوچکی هستند که تمرکز خود را عمدتاً بر مدیریت برند‌های خود و تأمین مالی طرح‌های توسعه انواع مدل‌های جدید خودروها متمرکزکرده‌اند. خودروها، توسط مهندسان و طراحان حتی در فضای مجازی ابداع می‌شوند. این افراد در گروه‌های موقت[4] کوچک و دائماً در تحول و تغییر، گردهم آمده و بر روی پروژه‌های خاصی کار می‌کنند. به‌طور مثال، یک گروه ممکن است بر روی طراحی سیستم برقی، یا بر طراحی شاسی، متمرکز شود. یا امکان هم دارد که بر مدیریت تلفیق همه این سیستم‌های فرعی و تکمیل نهایی خودروها متمرکز شوند.

شبکه‌ها به شرکت‌ها و سازمان‌های صنعتی و تولیدی اجازه به اشتراک گذاشتن هزینه‌ها و ریسک‌هایی که وقتی شرکت‌ها بسیار بزرگ می‌شوند با آنها مواجه هستند، را می‌دهد. شبکه‌ها و خوشه‌ها انتقال دانش میان شرکت‌ها را فراهم می‌سازند و ارتباط میان مدیران و کارکنان باعث بهبود یادگیری، افزایش دانش و ورود کانال‌های جدید برای اطلاعات و فرصت‌های تجاری و صنعتی است. این فرآیند یادگیری از طریق شبکه یکی از ارزشمندترین دستاوردهای شرکت‌های مشارکت کننده در یک شبکه است و به آنها اجازه توسعه یا ارتقاء رشته‌ای از شایستگی‌هایشان را در یک فضای منعطف می‌دهد. شبکه‌ها و خوشه‌ها یک محرک و انگیزه بزرگ برای نوآوری هستند. این کسب‌وکارها می‌توانند خود را با نتایج تحقیقات جدید و فناوری‌های نوین که برای آنان بهره‌وری به ارمغان می‌آورد، تطابق دهند.

نهایتاً می‌توان گفت که همکاری در فضای مشارکتی برای صنایع مختلف، نیل به مزیت رقابتی سریع‌تر، ارزان‌تر با ریسک کمتر و اختلال در عملیات کمتر را فراهم می‌سازد. شرکت‌های صنعتی در قالب شبکه می‌توانند دارایی‌های منحصر به‌فرد خود را توسعه دهند و در عین انعطاف‌پذیری و سازگاری، قادر به پاسخ‌گویی به نیازهای بازار ملی، منطقه‌ای و جهانی باشند.



[1]  ٍExternal Economies

[2] Transaction Cost

[3] Collective Action

[4] Coalitions

مرکز پژوهشهای لجستیک و شبکه‌های کسب‌وکار
اعضاء: مجتبی سلیمانی سدهی، الناز میاندوآبچی، احسان بلندی‌فر، مهدی همتی، محسن شیخ‌سجادیه، ابوالفضل شفایی، حوریه امیدی
مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :






Powered by WebGozar