لجستیک و زنجیره تامین
این وبلاگ اکنون یکی از مراجع اصلی مباحث لجستیک و زنجیره تامین در ایران است که تاثیرگذاری آن به لطف خدا و تلاش دست‌اندرکاران و پشتیبانی مخاطبان، بسیار زیاد بوده و اکنون در کنار ماهنامه لجستیک و زنجیره تامین یکی از مراجع اصلی درسی و آموزشی کشور شده است. این وبلاگ به طور تخصصی به مباحث حوزه لجستیک و مدیریت زنجیره تامین پرداخته و تلاش می کند موضوعات و مباحث روز مربوط را مطرح کرده و در اختیار دوستداران این حوزه قرار دهد.
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: مرکز پژوهشهای لجستیک و شبکه‌های کسب‌وکار - یکشنبه ۱۳٩٤/۱۱/۱۸

تهیه کننده: مجتبی سلیمانی سدهی

لجستیک (که عبارتست از سازماندهی حرکت کالا در طول زمان و مکان) از قرن نوزدهم با سرمنشا نظامی تاکنون که زنجیره‌های تامین بین‏المللی را داریم رشد و تعالی داشته است. لجستیک گرچه همچون بسیاری از علوم، سرمنشایی نظامی دارد؛ اما امروزه گستردگی کاربرد آن در حوزه غیرنظامی بسیار وسیع شده است و ستون فقرات تجارت را شکل داده است. در این نوشتار، لجستیک و انواع آن معرفی و دسته‌بندی شده است.



لجستیک (که عبارتست از سازماندهی حرکت کالا در طول زمان و مکان) از قرن نوزدهم با سرمنشا نظامی تاکنون که زنجیره‌های تامین بین‏المللی را داریم رشد و تعالی داشته است.

لجستیک و علم آن همچون بسیاری از علوم دیگر ریشه در ارتش و حوزه نظامی دارد و ریشه آن به دوران یونان باستان برمی‌گردد که برای امور اداری و تدارکاتی ارتش آنها کاربرد داشته است.

انجمن مدیریت لجستیک آمریکا، تعریفی جامع و فراتر از انتظار از لجستیک ارایه می‌دهد: لجستیک عبارتست از فرایند برنامه‌ریزی، طراحی، اجرا و کنترل کارا و با حداقل هزینه جریان و انباشت مواد خام، موجودی در فرایند، کالاهای نهایی و محصولات قابل استفاده مجدد و غیرقابل استفاده و نیز اطلاعات مرتبط و امور مالی از نقطه ابتدا تا زمان مصرف به منظور تامین خواسته مشتریان.

لجستیک در یک معنای مفهومی عبارتست از اطمینان از قرار گرفتن هفت مطلوب در کنار هم: موجود بودن محصول مطلوب، به مقدار مطلوب، با کیفیت مطلوب، در شرایط مطلوب، در مکان مطلوب، در زمان مطلوب، با هزینه مطلوب.

حمل‌ونقل، انبار و مدیریت اطلاعات سه مولفه اصلی لجستیک را تشکیل می‌دهند که البته سهم حمل‌ونقل چیزی حدود 62 درصد، سهم انبار و ذخیره‌سازی حدود 33 درصد و سهم مدیریت اطلاعات حدود 5 درصد از متوسط هزینه‌های لجستیکی می‌باشد.

لجستیک را به‌طور کلی می‌توان به دو دسته «لجستیک نظامی» و «لجستیک غیرنظامی» تقسیم‌بندی کرد. منظور ما از لجستیک، در این نوشتار، همان لجستیک غیرنظامی است.

در یک تقسیم‌بندی کلی، لجستیک را می‌توان به دو بخش تقسیم کرد: لجستیک کلان و لجستیک خرد که به ترتیب در حوزه اقتصاد کلان و اقتصاد خرد مورد توجه قرار می‌گیرند. لجستیک کلان به مقولاتی همچون: لجستیک بین‌الملل، لجستیک ملی، لجستیک تجاری و مانند آن می‌پردازد. لجستیک خرد بیشتر به لجستیک کارخانه/شرکت می‌پردازد.

لجستیک خرد

لجستیک خرد پا به پای تولید طی سالیان متمادی به رشد و بالندگی خود ادامه داده و می­دهد. به بیانی بهتر، تولید بدون لجستیک امکانپذیر نبوده و این دو همزاد و همراه یکدیگر معنی می­یابند. بی­گمان، سالها قبل از اینکه توجه مدیران تولید به لزوم توجه به ارتباطات و فعالیت­های برون­سازمانی جلب شود (قبل از دهه هفتاد میلادی) و همزمان با رشد فزاینده صنعتی پس جنگ جهانی دوم، این لجستیک درون کارخانه­ای بوده است که مورد توجه و دقت مدیران صنعتی قرار گرفته است. و البته که همچنان موضوعی کلیدی و اثرگذار بر تولید و شاخصهای کلیدی آن می­باشد. امروزه شاهد آن هستیم که کارخانجات پیشرفته و بزرگ تولیدی در سطح بالای چارت سازمانی خود بخشی به عنوان لجستیک را در نظر گرفته و بدان اهتمامی ویژه می­ورزند.

لجستیک خرد بیشتر به لجستیک کارخانه/شرکت می­پردازد که خود به چهار دسته تقسیم می­شود:

  • لجستیک مقدم (Inbound Logistics): که بدان لجستیک تدارکات نیز می­گویند و بر تامین و تدارک مواد اولیه و قطعات از تامین­کنندگان تا کارخانه تولیدی تمرکز دارد.
  • لجستیک درون­کارخانه (Intralogistics): که بر فعالیت­های لجستیکی فرایند تولید تمرکز دارد و کلیه فعالیتهای اجرایی، مدیریتی، نظارتی و کنترلی است که بر جریان و نگهداری کالا (اعم از مواد اولیه، کالای در جریان ساخت و محصول نهایی) از لحظه ورود مواد اولیه تا هنگام خروج محصول از سایت تولیدی اعمال می­شود. به بیانی دیگر، کلیه فعالیت­های پشتیبانی تولید که مرتبط با جریان فیزیکی و اطلاعاتی کالا در محدوده فضای تولید می­باشد را می­توان لجستیک درونی دانست.
  • لجستیک تالی/بیرونی (Outbound Logistics): که بدان لجستیک توزیع نیز می­گویند بر ارسال و توزیع محصول نهایی از کارخانه به دست مشتریان تمرکز دارد.
  • لجستیک معکوس (Reverse Logistics): که فعالیت­های لجستیکی چرخه معکوس جریان محصول (شامل محصولات ازکار افتاده، معیوب و خراب) را شامل می­شود.

لجستیک کلان

لجستیک کلان همچون اقتصاد کلان به مسایل لجستیکی فرابنگاهی توجه می‌کند. لجستیک تجاری را می‌توان هم‌ارز با لجستیک کلان دانست. به طور کلی، لجستیک تجاری به موضوعات لجستیک و زنجیره تامین در سطح کلان (و نه بنگاهی) می‌پردازد و گاها آن را با عناوینی چون «لجستیک ملی» یا «لجستیک فرابنگاهی» نیز می‌شناسیم.

براساس تعریف بانک جهانی، لجستیک تجاری دامنه‌ای از فعالیتهای ضروری تجاری همچون: حمل‌ونقل، انبارداری، یکپارچه‌سازی بارهای تجاری، امور گمرکی و تبادلات مرزی تا سیستمهای توزیع بین‌المللی و درون کشوری را شامل می‌شود. لجستیک تجاری را می‌توان اسکلت تجارت توصیف کرد. باید توجه داشت که توانایی یک کشور در تجارت جهانی کنونی به دسترسی بازرگانان آن کشور به شبکه‌های لجستیکی جابجایی محموله‌های باری در سطح جهانی وابسته است. همچنین کارایی زنجیره‌های تامین یک کشور (از بعد هزینه، زمان و قابلیت اطمینان) به ویژگیهای مشخصی از بازرگانی داخلی آن کشور (عملکرد لجستیکی) وابسته است. داشتن عملکرد لجستیکی بهتر و تسهیل‌سازی تجارت به نحو قابل ملاحظه‌ای با شکوفایی تجارت، تنوع صادرات، جذابیت برای سرمایه‌گذاری مستقیم خارجی و رشد اقتصادی مرتبط است.

زیرساخت‌های لجستیکی (همچون: جاده، ریل، فرودگاه، بندر، ناوگان حمل‌ونقلی، ...)، خدمات لجستیکی (همچون: توزیع و پخش درون‌شهری، بین شهری و بین‌المللی)، امور و فرایندهای گمرکی، ردیابی و ردگیری محموله‌های ارسالی حوزه‌های اصلی لجستیک تجاری را تشکیل می‌دهند.

منتشر شده در سایت مرکز پژوهشهای لجستیک و شبکه‌های کسب‌وکار (http://lbnrc.com/) مورخ 1394/11/17

 

مرکز پژوهشهای لجستیک و شبکه‌های کسب‌وکار
اعضاء: مجتبی سلیمانی سدهی، الناز میاندوآبچی، احسان بلندی‌فر، مهدی همتی، محسن شیخ‌سجادیه، ابوالفضل شفایی، حوریه امیدی
مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :






Powered by WebGozar