لجستیک و زنجیره تامین
این وبلاگ اکنون یکی از مراجع اصلی مباحث لجستیک و زنجیره تامین در ایران است که تاثیرگذاری آن به لطف خدا و تلاش دست‌اندرکاران و پشتیبانی مخاطبان، بسیار زیاد بوده و اکنون در کنار ماهنامه لجستیک و زنجیره تامین یکی از مراجع اصلی درسی و آموزشی کشور شده است. این وبلاگ به طور تخصصی به مباحث حوزه لجستیک و مدیریت زنجیره تامین پرداخته و تلاش می کند موضوعات و مباحث روز مربوط را مطرح کرده و در اختیار دوستداران این حوزه قرار دهد.
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: مرکز پژوهشهای لجستیک و شبکه‌های کسب‌وکار - پنجشنبه ۱۳٩٤/٩/۱٩

تهیه کننده: دکتر پرویز فتاحی (هیات علمی موسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی)

در این یادداشت، سازمان جهانی GS1 که یک سازمان بین‌المللی پیشگام در زمینه طراحی، توسعه و اجرای استانداردهای شناسایی کالا، ضبط خودکار داده‌ها و تبادل الکترونیکی آنها است و همچنین سیستم کدگذاری GS1 که یک نظام کدگذاری یکپارچه در زنجیره‌های تامین را فراهم می‌کند معرفی شده است.

 


زنجیره تأمین، دربرگیرنده طیفی از اجزاء است که به صورت مستقیم یا غیرمستقیم در برآوردن خواسته‌های ذی‌نفعان دخیل است. برای دستیابی به یکپارچگی در زنجیره تامین، می‌بایست سه جریان اصلی اطلاعات، مالی و کالا یکپارچه شوند. اشتراک­گذاری اطلاعات، راهی است که به کمک آن سازمان­ها می­توانند با هم پیوند بخورند و به تبع آن،  از مزایای یکپارچگی جریان اطلاعات در زنجیره تامین بهره ببرند. در یک زنجیره تأمین، باید زیرساخت‌های مختلف سخت‌افزاری و نرم­افزاری یکپارچه شودو پیمانی مشترک برای تبادل اطلاعات موجود باشد تا طرف­های مبادله کننده بتوانند برای تراکنش­های تجاری با اطمینان، از فناوری اطلاعاتی بهره ببرند. یکی از پیوندهای فنی و ابزار روانسازی اطلاعات در زنجیره تأمین، ایجاد نظام استانداردسازی کالا، خدمات و اطلاعات است. این استانداردسازی، جریان اطلاعات در سطوح مختلف، از درون سازمانی تا سطح بین‌المللی را میسر می‌کند.

کدهای کالا و خدمات،‌ وسیله‌ای برای شناسایی و ارتباط بین بنگاه‌ها در تسهیل فرآیند‌های زنجیره تأمین کالاها و خدمات را فراهم می‌کند. شناسایی محصول و خدمات در فرآیندهای کسب و کار از نیازهای اساسی به شماره می‌آید و بسیاری از تصمیمات بر اساس شناخت حاصل شده از کالا اتخاذ می‌شود. همچنین آمار و اطلاعاتی که پیش نیاز فعالیت‏های تصمیم‏گیری، برنامه‏ریزی و سیاست‏گذاری است فراهم می­گردد.

 

سازمان استاندارد جهانی یک

سازمان جهانی استاندارد جهانی یک (Global standard 1) یک سازمان بین‌المللی پیشگام در زمینه طراحی، توسعه و اجرای استانداردهای شناسایی کالا، ضبط خودکار داده‌ها و تبادل الکترونیکی آنها است. این سازمان گستره وسیعی از خدمات و راهکارهای اجرایی را برای بهبود کارایی و شفاف‌سازی زنجیره‌های تأمین و تقاضا در سطح جهانی و بخش‌های مختلف صنعتی و تجاری ارائه می‌دهد. سیستم GS1 به عنوان سیستم یکپارچه استاندارد و جهانی، اطلاعات مورد نیاز برای مدیریت زنجیره تأمین کالا را از طریق شناسایی یکتا و منحصربه‌فرد موجودیت‌های ثابت و در گردش چرخه از قبیل اقلام تجاری، واحدهای لجستیکی، دارایی‌ها و مکان‌های فیزیکی فراهم می‌آورد. این امر باعث پذیرش و مقبولیت این سازمان در سطح جهان شده است.در نتیجه، بسیاری از سیستم‌های زنجیره تأمین جهانی از این استانداردها استفاده می‌کنند. GS1 با ایجاد ویژگی ردیابی کالای در دست مشتری تا نقطه مبدا، می‌تواند اثربخشی بالایی را در طول زنجیره تامین ایجاد کند.

هدف اصلی سازمانGS1، توسعه‌ی سیستمGS1  است. این سیستم متشکل از مجموعه استانداردها و راه‌حل‌هایی است که منجر به ارتقا و بهبود ساز و کارهای مدیریت زنجیره‌ی تأمین و تقاضا می‌شود. این سازمان با اتحادیه‌ی اروپا و سازمان ملل متحد در ارتباط است و نشست‌ها و کنفرانس‌های دوره‌ای، سالیانه و محلی مختلفی را در سراسر جهان برگزار می‌کند تا از این طریق، با نیازهای بازارهای جهانی آشنا شده، راه‌حل‌هایی را برای رفع نواقص و مشکلات موجود در فرایند‌ها و روال‌های فعلی تعاملات تجاری ارائه دهد.

تولیدکنندگان، ارائه‌کنندگان خدمات لجستیکی و خرده‌فروشان اکنون با چالش‌های متعددی مواجه هستند که از جمله مهمترین‌ آنها می‌توان به این موارد اشاره کرد: نیاز به کاهش سطح موجودی‌ها ضمن حفظ سطح خدمات‌دهی، نیاز به برنامه‌ریزی تولید به صورت فشرده، پایش دقیق‌تر تولید، زمانبندی بهتر عملیات لجستیک از مواد اولیه تا محصول نهایی، انتظارات بالاتر مصرف‌کنندگان برای کیفیت و امنیت محصولات و الزام قانون‌گذاران برای پاسخگویی سریع و کارامد به هر سوالی در مورد محتوای محصول. بنابراین قابلیت ردگیری و ردیابی کالاها و اطلاعات و پاسخ‌گویی سریع به نیازهای بازارها، کلید مدیریت کارآمد و موفق زنجیره‌های تامین کنونی است.

 

قابلیت ردیابی

قابلیت ردیابی مدتهاست که به صورت یک الزام قانونی برای برخی بخش‌های صنعتی در ایالات متحده، کانادا و اتحادیه اروپا و برخی کشورهای آمریکای لاتین، آسیا و آفریقا درآمده است. اما ورای بحث الزام، مزایا و ضرورت وجود چنین قابلیتی در صنایع مختلف، آنها را برآن داشته تا به منظور کارایی بیشتر زنجیره و محافظت از برند و حصول اطمینان از ایمن بودن محصولات خود، به سوی سیستم‌های ردیابی حرکت کنند.

 قابلیت ردیابی، کاربردی‌های متعددی دارد که از جمله عمده‌ترین آنها می‌توان به این موارد اشاره کرد:

  • قابلیت ردیابی، شناسایی و یافتن محصولات غذایی و دارویی ناسالم و حذف آنها از جریان تجارت
  • صحه‌گذاری وجود یا عدم وجود مشخصه‌های مهم مد نظر مصرف‌کنندگان در محصولات (مانند غذاهای ارگانیک، حلال، مواد آرایشی غیرآلرژی‌زا و ...)
  • مبارزه با جعل محصولات و محافظت از برندها
  • قابلیت ردیابی محصولات غذایی به عنوان یک الزام قانونی (که اخیراً اعمال شده)، به منظور مبارزه با بیوتروریسم.

تمامی موارد مذکور نیازمند دسترسی پیوسته به اطلاعات محصول در عملیات زنجیره تامین است که به‌واسطه استقرار سیستم‌های ردگیری و ردیابی و در واقع ایجاد رویت‌پذیری لحظه‌ای نسبت به وضعیت محصولات در طول زنجیره‌تامین ممکن می‌شود. با توجه به جهانی شدن زنجیره‌های تامین و تنوع اعضای درگیر در زنجیره‌ها، ضروری است که این سیستم‌ها بر مبنای استاندارد جهانی طراحی شوند. در همین راستا GS1 با تکیه بر تجربیات و سوابق خود و با هدف تبدیل شدن به مرجعی شناخته شده در زمینه قابلیت ردیابی برای شرکت‌ها، اقدام به تدوین استاندارد جهانی قابلیت ردیابی (Global Traceability Standard) کرده است. در کشور ما وظایف و شبیه به GS1 بر عهده مرکز ملی شماره‌گذاری کالا و خدمات ایران است.

 مرکز، از ابتدای عضویت در GS1، اقدام به آموزش و ترویج استانداردهای مربوطه کرده است. یکی از فعالیت‌های مهم مرکز در این زمینه ثبت پیش‌شماره شرکتی برای متقاضیان و اعضاء و سپس چاپ بارکد بوده است. پس از تخصیص پیش‌شماره شرکتی به یک شرکت، امکان صدور کد یا شناسه منحصر به فرد جهانی کالا (Global Trade Item Number) برای کالاهای آن شرکت مهیا می‌شود. این کد قابل تبدیل به بارکد بوده و در خیلی از نقاط از قبیل نقاط فروشگاهی برای شناسایی سریع و خودکار کالا قابل استفاده است.

متاسفانه بکارگیری استانداردهای GS1 در کشور ما تنها در حد تخصیص کد جهانی به کالا و استفاده از آن در نقاط فروشگاهی متوقف شده است. تخصیص کد کالا اولین قدم برای پیاده‌سازی استانداردهای GS1 است و تنها یک مزیت شناسایی خودکار کالا را به‌همراه دارد. این مزیت یکی از هزاران مزیت استانداردهای GS1 است. پیاده‌سازی استانداردهای GS1 به طور کامل منجر به یکپارچگی زنجیره‌های تامین، تسریع تولید و تجارت، کاهش موجودی‌ها، کاهش موثر هزینه‌های تولید، امنیت بیشتر مصرف‌کننده، خدمات بیشتر به مصرف‌کننده، کاهش جعل و تقلب، امنیت جامعه، اجرای دقیق قانون و ... خواهد شد که متاسفانه در کشور ما به دلیل عدم اجرای این استانداردها، از این مزایا محروم هستیم.

مرکز پژوهشهای لجستیک و شبکه‌های کسب‌وکار
اعضاء: مجتبی سلیمانی سدهی، الناز میاندوآبچی، احسان بلندی‌فر، مهدی همتی، محسن شیخ‌سجادیه، ابوالفضل شفایی، حوریه امیدی
مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :






Powered by WebGozar