لجستیک و زنجیره تامین
این وبلاگ اکنون یکی از مراجع اصلی مباحث لجستیک و زنجیره تامین در ایران است که تاثیرگذاری آن به لطف خدا و تلاش دست‌اندرکاران و پشتیبانی مخاطبان، بسیار زیاد بوده و اکنون در کنار ماهنامه لجستیک و زنجیره تامین یکی از مراجع اصلی درسی و آموزشی کشور شده است. این وبلاگ به طور تخصصی به مباحث حوزه لجستیک و مدیریت زنجیره تامین پرداخته و تلاش می کند موضوعات و مباحث روز مربوط را مطرح کرده و در اختیار دوستداران این حوزه قرار دهد.
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: مرکز پژوهشهای لجستیک و شبکه‌های کسب‌وکار - چهارشنبه ۱۳٩٤/٧/۱٥

تهیه کننده:  مجتبی سلیمانی سدهی

در این یادداشت، وضعیت کنونی لجستیک تجاری ایران براساس شاخص‌های مرتبط بین‌المللی که توسط نهادهای معتبر بین‌المللی اندازه‌گیری و پایش می‌شوند تبیین شده است. برای این منظور دو شاخص مهمی که در حال حاضر وضعیت لجستیک کشورها را نشان می‌دهد یعنی «شاخص عملکرد لجستیک» و «شاخص توانمندسازی تجاری» مورد توجه قرار گرفته است.



شاخص عملکرد لجستیک

شاخص عملکرد لجستیک (LPI) یک شاخص چندبعدی می‌باشد که عملکرد بخش لجستیک یک کشور را ارزیابی می‌نماید و از سال 2007 به صورت دوسالانه توسط بانک جهانی ارزیابی می‌شود.

شاخص عملکرد لجستیک (LPI) عملکرد هر کشور را در شش حوزه که مهمترین ابعاد صنعت لجستیک کنونی را شکل می‌دهد، اندازه‌گیری می‌نماید. این شش حوزه لجستیکی عبارتست از:

  1. کارایی فرایندهای ترخیص کالا (سرعت، سادگی و قابل پیش‌بینی بودن تشریفات اداری مثل فرایندهای گمرکی)؛
  2. کیفیت زیرساختهای تجاری و جابجایی (مثل: مبادی ورودی، راه‌آهن، جاده‌ها، تکنولوژی اطلاعات)؛
  3. سهولت دسترسی به کالاهای مختلف با قیمت رقابتی؛
  4. شایستگی و کیفیت خدمات لجستیکی (متصدیان حمل‌ونقل، کارگزاران یا واسطه‌های گمرک)؛
  5. توانایی در تعقیب و ردیابی کالاهای ارسالی؛
  6. مناسب بودن زمان تحویل محموله‌ها به مشتری در زمان برنامه‌ریزی شده یا زمان مورد انتظار؛

البته باید توجه داشت که هیچیک از این شش حوزه نمی‌تواند به‌تنهایی بیانگر عملکرد لجستیکی یک کشور باشد؛ بلکه به‌صورت توام و در کنار یکدیگر می‌توانند عملکرد لجستیکی کشور را نشان دهند.

 

شاخص

2007

2010

2012

2014

تعداد کل کشورها

150

155

155

166

کارایی فرایندهای ترخیص کالا

63

106

126

133

کیفیت زیرساختهای لجستیکی

66

86

100

97

سهولت در ارسال محموله‌های بین‌المللی

66

121

115

124

شایستگی و کیفیت خدمات لجستیک

78

69

87

83

توانایی در تعقیب و ردیابی کالاهای ارسالی

125

110

108

123

تحویل بموقع کالا

106

85

138

141

شاخص عملکرد لجستیک

78

103

112

114

 

متاسفانه باید اذعان کرد که وضعیت ایران در این شاخص که معتبرترین شاخص لجستیکی بین‌المللی است اصلا مناسب نیست و طی سالهای اخیر دایما در حال نزول بوده است.

این در حالیست که کشورهای رقیب ایران در منطقه یعنی امارات و ترکیه وضعیتی به مراتب بهتر دارند و به ترتیب در رتبه‌های 24 و 30 از میان 166 کشور قرار دارند. حتی کشورهای دیگر منطقه همچون قطر، عربستان، بحرین، کویت، عمان، پاکستان، اردن، قزاقستان و ارمنستان نیز عملکرد لجستیکی بهتر از ایران داشته‌اند.

حال آنکه همانطور که در یادداشت‌های قبلی‌ام بارها اشاره کرده‌ام، ایران بهترین موقعیت لجستیکی را در بین کشورهای منطقه داراست.

شاخص جهانی توانمندسازی تجاری

گزارش شاخص جهانی توانمندسازی تجاری، از سال 2006 به طور مرتب و دو سالانه توسط مجمع جهانی اقتصاد منتشر می‌شود. این شاخص، یک شاخص کلان بین‌المللی برای نشان دادن وضعیت تجاری کشورها در زمینه‌های مختلف است. این شاخص دارای هفت زیرشاخص اصلی است و شباهت زیادی به «شاخص عملکرد لجستیک» دارد.

 

شاخص

2012

2014

تعداد کل کشورها

132

138

دسترسی به بازارهای داخلی

131

138

دسترسی به بازارهای خارجی

126

133

کارآیی و شفافیت امور گمرکی

96

119

زیرساخت‌های لجستیکی

67

65

کیفیت خدمات لجستیکی

71

90

زیرساخت‌های فناوری اطلاعات

94

103

محیط عملیاتی کسب‌وکار

83

125

شاخص توانمندسازی تجاری

117

131

همانگونه که از جدول فوق نتیجه می‌شود وضعیت ایران در این شاخص حتی بدتر از شاخص عملکرد لجستیک است و در سال 2014 ایران رتبه 131 از میان 138 کشور دنیا را داشته است. این در حالیست که کشورهای قطر، امارات و ترکیه به ترتیب با رتبه‌های 22، 27 و 36 بهترین وضعیت را در بین کشورهای منطقه داشته‌اند. همچنین کشورهای دیگر منطقه همچون عربستان، بحرین، عمان، اردن، کویت، قزاقستان، ارمنستان و پاکستان نیز وضعیتی بهتر از ایران در این شاخص بین‌المللی دارند که جای نگرانی دارد.

البته توضیح این نکته ضروریست که تحریم‌ها و به تبع آن کاهش چشمگیر رابطه تجاری ایران با تجارت بین‌الملل تاثیر به سزایی در عملکرد نامناسب لجستیک تجاری ایران طی این سال‌ها داشته است. به بیانی دیگر، جایگاه واقعی لجستیک تجاری ایران (با همین زیرساخت‌های موجود) اینگونه نیست که پایین‌تر از کشورهایی چون پاکستان، اردن،‌ قزاقستان یا ارمنستان باشد اما پوشیده هم نیست که از برخی کشورهای رقیب منطقه‌ای عقب‌تر هستیم و برای تبدیل شدن به کشور اول تجاری منطقه در افق 1404 باید اهتمامی جدی داشت.

مرکز پژوهشهای لجستیک و شبکه‌های کسب‌وکار
اعضاء: مجتبی سلیمانی سدهی، الناز میاندوآبچی، احسان بلندی‌فر، مهدی همتی، محسن شیخ‌سجادیه، ابوالفضل شفایی، حوریه امیدی
مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :






Powered by WebGozar