لجستیک و زنجیره تامین
این وبلاگ اکنون یکی از مراجع اصلی مباحث لجستیک و زنجیره تامین در ایران است که تاثیرگذاری آن به لطف خدا و تلاش دست‌اندرکاران و پشتیبانی مخاطبان، بسیار زیاد بوده و اکنون در کنار ماهنامه لجستیک و زنجیره تامین یکی از مراجع اصلی درسی و آموزشی کشور شده است. این وبلاگ به طور تخصصی به مباحث حوزه لجستیک و مدیریت زنجیره تامین پرداخته و تلاش می کند موضوعات و مباحث روز مربوط را مطرح کرده و در اختیار دوستداران این حوزه قرار دهد.
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: مرکز پژوهشهای لجستیک و شبکه‌های کسب‌وکار - یکشنبه ۱۳٩۳/۱٢/۱٠

تهیه کننده: الناز میاندوآبچی, گروه پژوهشهای لجستیک و زنجیره تامین

خوشه لجستیکی را می‌توان تجمع‌یافتگی فعالیت‌های لجستیکی در یک محدوده جغرافیایی دانست. البته باید توجه داشت که علیرغم تشابه ظاهری در برخی تعاریف با مراکز لجستیکی، خوشه‌های لجستیکی کاملاً با آنها متفاوت هستند. یک مرکز لجستیکی می‌تواند یکی از اجزای یک خوشه لجستیکی باشد. خوشه لجستیکی شامل سه گروه اصلی کسب‌وکار می‌شود که عبارتست از:



خوشه لجستیکی را می‌توان تجمع‌یافتگی فعالیت‌های لجستیکی در یک محدوده جغرافیایی دانست[1]. چنین خوشه‌ای شامل سه گروه اصلی کسب‌وکار می‌شود. گروه اول شرکت‌های حمل‌ونقل، فورواردری، خدمات لجستیک طرف سوم و مانند آن می‌شود. گروه دوم شرکت‌هایی هستند که فعالیت‌ها آنها نیازمند عملیات لجستیک است؛ مانند توزیع و انبارداری و تولیدکنندگانی که عملیات ارزش افزوده آنها به نوعی لجستیکی است. سومین گروه، شرکت­هایی هستند که خدمات مکمل را به شرکت‌های لجستیکی ارائه می‌کنند؛ مانند نگهداری و تعمیرات، فناوری اطلاعات، خدمات وکالت و .... خوشه‌های لجستیکی را می‌توان نوعی خوشه صنعتی دانست که لجستیک موضوع اصلی فعالیت آن است.

اگر چه مفهوم خوشه لجستیکی از نظر مبانی علمی، مقوله جدیدی است که در سال 2010 و توسط یوسی شفی مطرح شد، اما همانطور که خود وی می‌گوید، چنین خوشه‌هایی از سال‌ها و دهه‌ها پیش در جهان وجود داشته‌اند. این خوشه‌ها عموماً در محل تلاقی شبکه‌های مدهای مختلف حمل‌ونقل شکل می‌گیرند. به عنوان مثال، بنادری همچون روتردام هلند، شانگهای چین و لس آنجلس آمریکا و فرودگاه‌های هاب همچون هنگ‌کنگ، سئول کره و ممفیس آمریکا، و محوطه‌های حمل‌‌ونقل بین وجهی ریلی- جاده‌ای بزرگ مانند شیکاگو، دالاس و کانزاس در آمریکا از جمله مناطق ایجاد این خوشه‌ها هستند.

خوشه‌های لجستیکی از جمله عناصر کلیدی جهانی شدن هستند. جریان‌های کالایی، مسیرهای خود را در کریدورهای تجاری ملی و بین‌المللی از خوشه‌ای که به خوشه دیگر طی می‌کنند و وجود این خوشه‌ها برای جریان کارای کالاها در سرتاسر جهان مورد نیاز است.

ویژگی برجسته خوشه‌‌های لجستیکی، پدیده حلقه بازخوردی مثبت است که به دلیل درگیر شدن طیف متنوعی از فعالیت‌های اقتصادی مرتبط ایجاد می‌شود. بدین معنی که، با افزایش جریان کالاها به درون و بیرون خوشه، هزینه‌های عملیات لجستیک کاهش یافته و سطح سرویس بهبود می‌یابد. بکارگیری وسایل بزرگ، اقتصادی‌تر شده و هزینه تن-کیلومتر حمل کالا کمتر می‌شود. جریان بالای کالا، به شرکت‌‌های خدمات حمل‌ونقل اجازه می‌دهد با سرمایه‌گذاری در وسایل نقلیه با ظرفیت حمل بالاتر، هزینه‌های عملیاتی خود را کاهش دهند. همچنین جریان کالا، تناوب ارائه خدمات را افزایش داده و ارائه‌کنندگان خدمات توزیع و لجستیک بیشتری را جذب می‌کند. از دیدگاه کسب‌وکار، خوشه‌های لجستیکی دارای مزایای زیر هستند:

  • افزایش بهره‌وری به دنبال اشتراک منابع و در دسترس بودن تامین‌کنندگان خدمات
  • بهبود شبکه روابط انسانی برای اشتراک دانش
  • شکل‌گیری سطح بالایی از اعتماد بین اعضای خوشه
  • قابلیت دسترسی به نیروی انسانی متخصص و نیز امکانات آموزشی و تحصیلی
  • شکل‌گیری مراکز ایجاد دانش مانند موسسات تحقیق و توسعه، دانشگاه‌ها، شرکت‌های مشاوره و اتاق‌های فکر

اشتغالزایی، یکی از مهمترین تاثیرات اقتصادی خوشه‌های لجستیکی و دلیل حمایت و پشتیبانی مالی دولت‌ها از ایجاد آنهاست. برای مثال فرودگاه بین‌المللی ممفیس، توانسته است 220.000 شغل در منطقه ایجاد کند که 95% آنها با عملیات لجستیک کالا مرتبط هستند. فرودگاه بین‌المللی لوئیزویل که هاب بین‌المللی و اصلی شرکت پست آمریکا UPS است، نقش مشابهی را برای منطقه پیرامون خود ایفا می‌کند و 55.000 شغل محلی ایجاد کرده است. خوشه لجستیکی پیرامون بندر روتردام، بیش از 50.000 شغل مستقیم و 90.000 شغل غیرمستقیم ایجاد کرده است.

تفاوت عمده بین خوشه­‌های لجستیک و سایر خوشه‌های صنعتی، تنوع مشاغل است. برخلاف نیروی کار خوشه‌های Silicon Valley، Wall Street و سایر خوشه‌های دانش بنیان که بیشتر افراد تحصیلکرده با دستمزدهای بالا را استخدام می‌کنند، در خوشه‌های لجستیکی طیف گسترده‌ای از انواع فرصت‌های شغلی را ایجاد می‌کنند. بررسی‌ها نشان می‌دهد که البته دستمزد مشاغل لجستیکی در این خوشه‌ها، نسبت به مشاغل همسطح خود در سایر بخش‌های اقتصادی بالاتر است. همچنین به دلیل عدم وابستگی خوشه‌های لجستیکی به بازار یک محدوده خاص از صنعت و امکان سرویس‌دهی آنها به انواع کسب‌وکارها و صنایع، مشاغل آنها در مواجهه با بحران‌ها کمتر دچار چالش‌های مشابه سایر صنایع می‌شود.

منتشر شده در ماهنامه لجستیک و زنجیره تامین (شماره 29-امرداد 93)

[1] علیرغم تشابه ظاهری در برخی تعاریف با مراکز لجستیکی، خوشه‌های لجستیکی کاملاً با آنها متفاوت هستند. یک مرکز لجستیکی می‌تواند یکی از اجزای یک خوشه لجستیکی باشد.

مرکز پژوهشهای لجستیک و شبکه‌های کسب‌وکار
اعضاء: مجتبی سلیمانی سدهی، الناز میاندوآبچی، احسان بلندی‌فر، مهدی همتی، محسن شیخ‌سجادیه، ابوالفضل شفایی، حوریه امیدی
مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :






Powered by WebGozar