لجستیک و زنجیره تامین
این وبلاگ اکنون یکی از مراجع اصلی مباحث لجستیک و زنجیره تامین در ایران است که تاثیرگذاری آن به لطف خدا و تلاش دست‌اندرکاران و پشتیبانی مخاطبان، بسیار زیاد بوده و اکنون در کنار ماهنامه لجستیک و زنجیره تامین یکی از مراجع اصلی درسی و آموزشی کشور شده است. این وبلاگ به طور تخصصی به مباحث حوزه لجستیک و مدیریت زنجیره تامین پرداخته و تلاش می کند موضوعات و مباحث روز مربوط را مطرح کرده و در اختیار دوستداران این حوزه قرار دهد.
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: مرکز پژوهشهای لجستیک و شبکه‌های کسب‌وکار - چهارشنبه ۱۳٩٢/۸/٢٩

تهیه کننده: نادر غفاری نسب, گروه پژوهشهای لجستیک و زنجیره تامین

رشد و توسعه اقتصادی هر کشور معلول گسترش صنایع و تولیدات آن کشور است. احداث شهرک‌های صنعتی به عنوان زیرمجموعه‌ای از بخش صنعت، راهکاری است که جهت رفع مشکلات استقرار واحدهای صنعتی و کمک به توسعه صنعتی کشور مطرح شده است. بر طبق تعاریف و مفاهیم آماری استاندارد بخش صنعت و معدن مرکز آمار ایران، شهرک صنعتی مکانی است دارای محدوده‌ و مساحت معین که مجموعه‌ای از واحدهای صنعتی، علمی و تحقیقاتی همراه با نیازهای خدماتی، بازرگانی، اداری و مسکونی را در خود جای داده و تمام یا پاره‌ای از امکانات زیربنایی و خدمات را با توجه به نوع و مساحت شهرک و ترکیب فعالیت‌های آن در اختیار واحدهای مذکور قرار می‌دهد.



یکی از مهمترین فواید ایجاد شهرک‌های صنعتی در سطح دنیا رونق فعالیت‌های تولیدی با استفاده از امکانات و زیرساخت‌های مشترک موجود در این شهرک‌ها می باشد که در نهایت موجب کاهش هزینه‌های تولید بنگاه های صنعتی واقع در آنها کاهش می‌گردد. اما متاسفانه در سال‌های اخیر شاهد آن هستیم که احداث شهرک‌های صنعتی در ایران نه تنها بهبود چندانی در روند توسعه اقتصادی کشور ایجاد نکرده، بلکه بسیاری از واحدهای صنعتی واقع در این شهرک‌ها نیز به تعطیلی کشیده شده یا در حالت رکود به سر می‌برند. به نظر می‌رسد هدف از ایجاد شهرک‌های صنعتی در کشور ما صرفا تجمع تعدادی فعالیت‌ مختلف صنعتی بوده که دور آن دیوار کشیده شده است؛ بدون آنکه وضعیت عوامل زیربنایی، روابط درونی متقابل و منطقی واحدهای صنعتی مستقر در آنها با یکدیگر و چگونگی ارائه خدمات به آنها مورد بررسی قرار گیرد. لذا، لزوم تعمق در مسائل و مشکلات شهرک‌های صنعتی به منظور بهره‌برداری صحیح از آنها اجتناب‌ناپذیر است.

هر بنگاه اقتصادی برای تحقق ماموریتی خاص، طراحی و راه اندازی می شود که اجرای آن ماموریت، هدف و وظیفه اصلی سازمان است. در این میان، فعالیت‌هایی وجود دارند که سازمان را در جهت انجام مأموریت اصلی خود پشتیبانی می‌نمایند که فعالیت‌های لجستیکی نام دارند. به عبارت دیگر، فعالیت‌های لجستیکی شامل کلیه فعالیت‌هایی هستند که سازمان را جهت اجرای کامل ماموریتش پشتیبانی می‌نمایند. هدف یک سیستم لجستیک کارآ و اثربخش، فراهم نمودن کالا و خدمات مناسب، به مقدار مناسب، با کیفیت مناسب، در زمان و مکان مناسب، با قیمت مناسب و همراه با اطلاعات مناسب برای مشتریان نهایی است به گونه ای که رضایت مشتریان به طور کامل برآورده گردد، در حالی که معیارهای ارزیابی عملکرد مانند هزینه‌های اجرایی را بهینه نگه دارد و از محدودیت‌هایی مانند محدودیت بودجه نیز تخطی ننماید. بنابراین، بهینه‌سازی فعالیت های لجستیکی و در عین حال، کاهش هزینه‌های آن بسیار حائز اهمیت است.

یکی از مهم‌ترین مشکلات واحدهای صنعتی مستقر در شهرک‌های صنعتی بالا بودن هزینه تولید و قیمت تمام شده کالاها به دلیل بالا بودن هزینه‌های لجستیکی شامل هزینه‌های حمل‌ونقل، نگهداری موجودی و هزینه‌های اداری می‌باشد. امروزه، احداث و بهره‌برداری از مراکز لجستیکی به عنوان یکی از جامع‌ترین راهکارهای بهینه‌سازی هزینه‌های لجستیکی مطرح شده است. مراکز لجستیکی یکی از حلقه‌های زنجیره تامین می باشند که ماموریت اصلی آنها عبارت است از حمل و نقل، ذخیره‌سازی و توزیع کالا، مواد و اطلاعات مربوط به آنها. این مراکز از نظر ابعاد و اندازه در دامنه‌ای وسیع از بزرگ، متوسط و کوچک گسترده شده‌اند و به فراخور زیرساخت‌ها و امکانات موجود به ارائه مجموعه‌ای از خدمات لجستیکی دارای ارزش افزوده اعم از ترکیب، دسته‌بندی و جداسازی محموله‌ها، کنترل موجودی، مدیریت شبکه توزیع، مسیریابی و ردیابی وسائط نقلیه، تحویل و پیگیری، بسته‌بندی مجدد، برچسب زنی، مونتاژ/ مونتاژ مجدد، کنترل کیفیت، سفارش‌برداری، لجستیک معکوس، بومی‌سازی و سفارشی‌سازی، نصب و آموزش، خرید/ تدارکات، الصاق برچسب قیمت، ارائه خدمات اطلاعاتی و بسیاری موارد دیگر می‌پردازند. بعلاوه، مراکز لجستیکی به گونه‌ای طرح‌ریزی می شوند که امکان پاسخگویی به نیازهای منتج از فعالیت‌های اصلی خود را نیز داشته باشند. از این رو، خدمات و تسهیلاتی نظیر خدمات گمرکی، خدمات ارتباطی، خدمات بانکی، امور مالیاتی، خدمات حمل و نقل عمومی، هتل، مسافرخانه و استراحتگاه ها، رستوران ها، فروشگاه‌های متنوع، پارکینگ به منظور توقف کوتاه مدت و بلندمدت، جایگاه سوخت، تعمیرگاه و کارواش از دیگر مواردی هستند که می توان بدان اشاره کرد.

بسیاری از بنگاه‌های واقع در شهرک‌های صنعتی با مقیاس کوچک و متوسط و حتی شرکت‌های بزرگ، توانایی لازم جهت فراهم آوردن تسهیلات و امکاناتی با سطح بالای تکنولوژی را ندارند. مراکز لجستیکی این امکان را برای شرکت‌ها فراهم می‌کنند تا بدون نیاز به سرمایه‌گذاری کلان و با برون‌سپاری عملیات لجستیکی، از امکانات موجود در اینگونه مجموعه‌ها به هر میزان که نیاز دارند بهره‌برداری کنند و هزینه‌های لجستیکی خود را تا حد زیادی کاهش دهند. بهره برداری از مراکز لجستیکی مزایای متعددی را برای صاحبان صنایع، مراکز توزیع و متصدیان حمل و نقل به همراه دارد که اهم آنها عبارتند از:

  • متمرکز سازی امور: از آنجا که کلیه تسهیلات و امکانات مورد نیاز جهت دریافت، تخلیه، ترخیص، نگهداری، بارگیری و حمل کالا و امکانات جانبی در مراکز لجستیکی وجود دارند، انجام فعالیت های مربوطه با سرعت، سهولت و هزینه کمتر امکان پذیر است و این امر، زمینه جلب رضایت مشتریان از یک سو و متصدیان امور، از سوی دیگر را فراهم می نماید.
  • کاهش هزینه های سرمایه گذاری و عملیاتی: مراکز لجستیکی این امکان را برای شرکت ها فراهم می‌کنند تا بدون نیاز به سرمایه‌گذاری کلان از امکانات موجود در این مجموعه ها نظیر ساختمان، تجهیزات، وسائط نقلیه، سیستم های اطلاعاتی، نیروی انسانی و غیره بهره برداری کنند. بعلاوه، با دستیابی به فناوری های پیشرفته و بهره مندی از خدمات یکپارچه، هزینه‌های عملیاتی خود نظیر هزینه‌های نگهداری، جا به جایی، نیروی انسانی و غیره را نیز کاهش دهند.
  • جلوگیری از فعالیت‌های فاقد ارزش افزوده: در چرخه تولید یا واردات یک کالا تا رسیدن به دست مصرف‌کنندگان نهایی، معمولاً کالا به دلیل تغییر در مالکیت، چندین مرتبه بین انبارهای مختلف جابجا می‌شود. بعنوان مثال، از انبار تولیدکننده یا واردکننده به انبار بنکدار و عمده فروش، سپس به انبار خرده فروش و نهایتاً به دست مصرف کننده خواهد رسید. با بهره گیری از مراکز لجستیکی، تغییر در مالکیت کالاها بدون نیاز به تغییر فیزیکی محل نگهداری کالاها و صرفاً به صورت نرم افزاری، قابل انجام خواهد بود. این امر صرفه جویی های فراوانی بهمراه دارد که به عنوان نمونه می توان به کاهش هزینه‌های نگهداری، کاهش هزینه‌های جا به جایی و کاهش ضایعات ناشی از نقل و انتقال کالا اشاره کرد.

با توجه به اینکه موضوع توزیع و انتقال کارآمد کالا یا بطور کلی لجستیک کالا هنوز جایگاه مناسب خود را در شهرک‌های صنعتی نیافته و همچنین بدلیل عدم کارآمدی کامل فرآیندهای انتقال و توزیع کالا در این شهرک‌ها، هزینه­های تمام شده محصولات بنگاه‌های تولیدی مستقر در شهرک‌های صنعتی رقابت­پذیر نبوده و ایجاد مراکز لجستیکی در شهرک‌های صنعتی برای حمایت و ارتقای نظام تولید کشور اهمیت دارد. از آنجایی ‌که فعالیت­های لجستیکی همچون حمل­ونقل، توزیع و خدمات دارای ارزش افزوده­ از جمله­ فعالیت­های مهم فرآیندهای بنگاه های تولیدی هستند، بنابراین مراکز لجستیکی قادرند با افزایش بهره­وری این فعالیت­ها به عنوان ارائه کنندگان خدمات در زمینه فعالیت‌های لجستیکی، به یکی از مهمترین زیرساخت­های پشتیبان شهرک‌های صنعتی کشور تبدیل شوند.

چاپ شده در ماهنامه علمی-تخصصی لجستیک و زنجیره تامین (شماره 16)

مرکز پژوهشهای لجستیک و شبکه‌های کسب‌وکار
اعضاء: مجتبی سلیمانی سدهی، الناز میاندوآبچی، احسان بلندی‌فر، مهدی همتی، محسن شیخ‌سجادیه، ابوالفضل شفایی، حوریه امیدی
مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :






Powered by WebGozar