لجستیک و زنجیره تامین
این وبلاگ اکنون یکی از مراجع اصلی مباحث لجستیک و زنجیره تامین در ایران است که تاثیرگذاری آن به لطف خدا و تلاش دست‌اندرکاران و پشتیبانی مخاطبان، بسیار زیاد بوده و اکنون در کنار ماهنامه لجستیک و زنجیره تامین یکی از مراجع اصلی درسی و آموزشی کشور شده است. این وبلاگ به طور تخصصی به مباحث حوزه لجستیک و مدیریت زنجیره تامین پرداخته و تلاش می کند موضوعات و مباحث روز مربوط را مطرح کرده و در اختیار دوستداران این حوزه قرار دهد.
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: مرکز پژوهشهای لجستیک و شبکه‌های کسب‌وکار - شنبه ۱۳٩۱/۱۱/٢۸

تهیه کننده: نادر غفاری نسب, گروه پژوهشهای لجستیک و زنجیره تامین

در این گزارش مروری بر جنبه های مختلف صنعت لجستیک در کشور در حال توسعه هند خواهیم داشت. صنعت لجستیک در سالهای اخیر در کشور هند رشد چشمگیری را از خود نشان داده است و مطابق پیش‌بینی‌های صورت گرفته این روند رو به رشد در سالهای آتی نیز ادامه خواهد داشت.



در دنیای به‌هم پیوسته کنونی، تجارت جهانی که بین کشورها در جریان است توسط شبکه‌ای از فعالیتهای لجستیکی جهانی هدایت می‌شود که به‌سرعت نیز درحال رشد است. لجستیک دامنه‌ای از فعالیتهای ضروری تجاری همچون: حمل‌ونقل، انبارداری، یکپارچه‌سازی بارهای تجاری، و شفاف‌سازی فرایند تبادلات در مرزی تا سیستمهای توزیع و پرداخت درون کشوری را شامل می‌شود.

بهبود و ارتقای عملکرد لجستیک به عنوان یکی از اهداف مهم توسعه کشورها، طی سالیان اخیر، مطرح شده است؛ چراکه لجستیک تاثیر به‌سزایی بر فعالیتهای اقتصادی کشورها دارد. مشاهدات بانک جهانی طی سالهای 2007 تا 2010 بیانگر این است که از میان کشورهای با درآمد سرانه هم‌سطح، آن کشورهایی که عملکرد لجستیکی بهتری داشته‌اند شاهد یک درصد رشد بیشتر در تولید ناخالص داخلی (GDP) و دو درصد رشد بیشتر در تجارت بوده‌اند.

در این گزارش مروری بر جنبه های مختلف صنعت لجستیک در کشور در حال توسعه هند خواهیم داشت. صنعت لجستیک در سالهای اخیر در کشور هند رشد چشمگیری را از خود نشان داده است و مطابق پیش‌بینی‌های صورت گرفته این روند رو به رشد در سالهای آتی نیز ادامه خواهد داشت.

عوامل گوناگونی به رشد صنعت لجستیک در کشور هند در دهه اخیر کمک نموده اند که از جمله می‌توان به وجود رقابت و هزینه‌های فزاینده، تمرکز روی برون‌سپاری، ورود بازیگران خارجی، تغییر در سیستم مالیاتی، رشد سریع در صنایعی مانند صنعت خودرو، صنایع دارویی، صنایع کالاهای مصرفی بی دوام (FMCG)[1]، ظهور خرده‌فروشی سازمان‌یافته، افزایش تجارت خارجی و تبدیل هند به هاب تولیدی در سطح منطقه و جهان اشاره نمود. در این میان بخش‌های عمده صنعتی که سرمایه‌گذاری‌های عظیمی در صنعت لجستیک داشته‌اند عبارتند از صنایع هوانوردی، فلزات و معادن و صنایع کالاهای با دوام.

مطابق رتبه‌بندی سال 2010 بانک جهانی، کشور هند رتبه 47 را از نظر شاخص عملکرد لجستیک ([2]LPI) در بین 155 کشور مورد مطالعه به خود اختصاص داده است (این رتبه برای ایران 103 بوده است). دولت هند برای بهبود زیرساختهای لجستیکی پروژه‌های متعددی را به اجرا گذاشته است که از جمله می‌توان به پروژه‌های چهارضلعی طلایی‌[3]، کریدورهای غرب به شرق و شمال به جنوب (که چهار شهر بزرگ کشور را به یکدیگر متصل می‌کنند)، مناطق آزاد تجاری و انبارداری و همچنین مشارکت بخش خصوصی در این صنعت اشاره کرد.

هزینه‌های لجستیک در کشور هندوستان (که شامل هزینه‌های نگهداری موجودی، حمل و نقل، انبارداری، بسته‌بندی، ضایعات و هزینه‌های مدیریتی می‌شود) حدود 13 درصد تولید ناخالص داخلی را به خود اختصاص می‌دهد که در مقایسه با شاخص متناظر در اقتصادهای بزرگ دنیا، رقم بزرگی به شمار می‌رود. از جمله عواملی که موجب شده هزینه‌های لجستیک در هند نسبتا بالا باشد می‌توان به رژیم مالیاتی چندلایه‌ای،‌ گلوگاه‌های زیرساختی و ناکارایی‌های دیگر اشاره نمود.

سهم هر یک از مهمترین مولفه‌های هزینه‌ای لجستیک در کشور هند بصورت زیر تخمین زده شده است:

  • حمل‌ونقل، 35 درصد؛
  • موجودی‌ها، 25 درصد؛
  • ضایعات، 14 درصد؛
  • بسته‌بندی، 11 درصد؛
  • جابجایی و انبارداری، 9 درصد.

همچنین‌،‌ سهم هزینه‌های لجستیک از میزان فروش کل در صنایع مختلف این کشور نیز مطابق جدول زیر تخمین زده شده است:

نام صنعت

درصد سهم هزینههای لجستیک از فروش کل

سیمان

35 درصد

فولاد

25 درصد

صنایع غذایی و نوشیدنی

14 درصد

کالاهای مصرفی بی‌دوام

11 درصد

کالاهای بادوام

9 درصد

پوشاک

3 درصد

خودروسازی

3 درصد

روندهای فعلی در صنعت لجستیک هند

  • حمل و نقل: حمل و نقل کانتینری حدود 30 درصد (از نظر ارزش کالاها) حمل و نقل در تجارت خارجی هند را بخود اختصاص داده است که این رقم در مقایسه با متوسط شاخص جهانی (حدود 70 الی 75 درصد) رقم پایینی می‌باشد. انتظار می‌رود حمل و نقل کانتینری در هندوستان با رشد سالانه 12 درصدی از 7.5 میلیون TEU کنونی به 15 میلیون TEU تا انتهای سال مالی 2016 برسد. همچنین جهت کاهش هزینه‌های حمل و نقل و همچنین انتقال سریع کالاها بین مبادی و مقاصد،‌ حمل و نقل چند وجهی در کشور هندوستان در حال گسترش می‌باشد. حمل و نقل چند وجهی امکان انجام فرایندهای تجارت بین‌المللی را با تعداد اسناد کمتر (مثلا یک سند برای تمامی انواع حمل مورد استفاده) میسر می‌سازد.
  • شرکت های لجستیک طرف سوم: برون‌سپاری در هر صنعتی رایج می‌باشد و صنعت لجستیک نیز از این قاعده مستثنی نیست. شرکت‌های خدمات لجستیک طرف سوم (3PL[4]) به شرکت­هایی گفته می­شود که سازمان­های تولیدی یا خدماتی بخشی یا کل امور لجستیکی خود را به آن­ها برون­سپاری می­کنند. این شرکت­ها معمولا در حوزه­های حمل­ونقل و انبارداری متخصص هستند و قادرند خدمات خود را با انواع مختلف و متنوعی از محصولات منطبق سازند. خدمات لجستیکی مانند حمل و نقل، انبارداری، مدیریت موجودی، بسته‌بندی و مانند اینها جزو خدمات ارائه شده توسط شرکت‌های لجستیکی طرف سوم محسوب می‌گردند. شرکت‌های هندی در حال حاضر حدود 52 درصد از فعالیت‌های لجستیکی خود را برون‌سپاری می‌نمایند و ارزش بازار شرکت‌های لجستیکی طرف سوم به حدود 1.5 میلیارد دلار رسیده است.
  • انبارها: در سالهای اخیر، انبارها تبدیل به محرک اصلی در رشد صنعت لجستیک شده‌اند. علاوه بر خدمات ذخیره‌سازی سنتی، هم اکنون خدمات دارای ارزش افزوده زیادی همچون تجمیع و تقسیم بار، بسته‌بندی، برچسب زنی، بارکد زنی و لجستیک معکوس در انبارها ارائه می‌گردند. اغلب فضای انبارش در هند در اختیار گروه‌های غیر سازمان یافته بخش خصوصی قرار دارد که موجب ایجاد شکاف بزرگی بین عرضه و تقاضای فضاهای انبارش شده است. با توجه به آمارهای منتشر شده، حدود 3.39 میلیون متر مکعب برای پرکردن این شکاف تا سال 2012 مورد نیاز می‌باشد. در حال حاضر صنعت انبارداری سازمان‌یافته در هندوستان دارای ظرفیتی در حدود 8 میلیون تن بوده و سالانه با نرخ 35 تا 40 درصد رشد می‌نماید. در حال حاضر سرمایه‌گذاری معادل 500 میلیون دلار توسط شرکت‌های مختلف لجستیکی جهت ایجاد 1.27 میلیون متر مکعب فضای انبارش تا انتهای سال 2012 در حال انجام می‌باشد.
  • پارکهای لجستیکی: پارک‌های لجستیکی در راستای سیاست‌های تسهیلات‌دهی تجاری و با هدف ارائه خدمات لجستیکی با کیفیت و کارایی بالا، احداث می‌شوند. این مکان‌ها سبب تجمع بخشهای مختلف صنعت لجستیک از قبیل محل پارک کامیون، شرکت‌های حمل‌ونقل، انبار کانتینر، انکوباتورهای لجستیکی، مراکز فناوری و پردازش توزیع، در یک مکان می‌گردند. تا انتهای سال 2012 حدود 110 پارک لجستیکی با سرمایه‌گذاری خدود یک میلیارد دلار عملیاتی خواهد گردید. اکثر این پارک‌های لجستیکی در مجاورت مراکز ایالت‌ها واقع شده‌اند.

برنامههای انگیزشی دولت

از جمله برنامه های انگیزشی و حمایت های صورت گرفته از طرف دولت هند برای توسعه  صنعت لجستیک در این کشور می توان به موارد زیر اشاره نمود:

  • به منظور تاکید بر اهمیت حمل و نقل در صنعت لجستیک و در راستای افزایش کارایی این بخش، دولت از مشارکت بخش خصوصی علی الخصوص در بخش بنادر استقبال می نماید. مهمترین عامل انگیزشی در این زمینه را می‌توان برنامه ملی توسعه دریانوردی (NMDP[5]) این کشورعنوان نمود که با سرمایه‌گذاری بالغ بر 12.30 میلیارد دلار[6] صورت گرفته است. این برنامه به رفع چالشهای مربوط به رشد فزاینده تقاضای ترافیک بین‌المللی کشور و همچنین توسعه تسهیلات و تجهیزات بندری متناسب با استانداردهای جهانی می پردازد.
  • در کشور هند، حمل و نقل کالا همواره نسبت به حمل و نقل مسافرین در اولویت دوم بوده است. از آنجایی که حمل و نقل زمینی از طریق ریلی هزینه کمتری نسبت به حمل از طریق جاده دارد، سهم استفاده از حمل و نقل ریلی کالا کم بوده است. جهت رفع مشکل فوق شرکت راه آهن هند برنامه‌ای جهت احداث کریدور ریلی مخصوص حمل کالا را به طول بیش از 2800 کیلومتر و با هزینه‌ای معادل 12.53 میلیارد دلار پیشنهاد داده است. مطابق برنامه‌ریزی‌های صورت گرفته، زمان تکمیل این پروژه تا انتهای سال 2017 پیش‌بینی شده است.
  • دولت هند در راستای حذف نرخ مالیات چندگانه که موجب بالا رفتن هزینه واحد نگهداری موجودی می‌شود، قانون مالیات یکنواخت کالا و خدمات را به اجرا گذاشت که نتیجه مورد انتظار آن یک تغییر مثبت و معنادار در سازماندهی سیستم انبارداری این کشور می‌باشد.


[1] Fast Moving Consumer Goods (FMCG)

[2] Logistics Performance Index (LPI)

[3] Golden Quadrilateral Project

[4] Third Party Logistics Service Provider (3PL or TPL)

[5] National Maritime Development Program (NMDP)

[6] با احتساب نرخ تبدیل (1 روپیه هند = 0.0187 دلار آمریکا)

مرکز پژوهشهای لجستیک و شبکه‌های کسب‌وکار
اعضاء: مجتبی سلیمانی سدهی، الناز میاندوآبچی، احسان بلندی‌فر، مهدی همتی، محسن شیخ‌سجادیه، ابوالفضل شفایی، حوریه امیدی
مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :






Powered by WebGozar