لجستیک و زنجیره تامین
این وبلاگ اکنون یکی از مراجع اصلی مباحث لجستیک و زنجیره تامین در ایران است که تاثیرگذاری آن به لطف خدا و تلاش دست‌اندرکاران و پشتیبانی مخاطبان، بسیار زیاد بوده و اکنون در کنار ماهنامه لجستیک و زنجیره تامین یکی از مراجع اصلی درسی و آموزشی کشور شده است. این وبلاگ به طور تخصصی به مباحث حوزه لجستیک و مدیریت زنجیره تامین پرداخته و تلاش می کند موضوعات و مباحث روز مربوط را مطرح کرده و در اختیار دوستداران این حوزه قرار دهد.
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: مرکز پژوهشهای لجستیک و شبکه‌های کسب‌وکار - شنبه ۱۳٩۱/۱۱/۱٤

تهیه کننده: نادر غفاری نسب, گروه پژوهشهای لجستیک و زنجیره تامین

صنعت دام و طیور بعنوان یکی از مهمترین زیربخشهای اقتصادی کشور حدود 31 درصد از ارزش افزوده بخش کشاورزی و حدود 4.5 درصد از تولید ناخالص داخلی را به خود اختصاص داده است. فراورده‌های این صنعت که عمدتا شیر، گوشت قرمز، گوشت مرغ و تخم مرغ می‌باشند، نقش مهمی را در سبد غذایی خانوارهای کشور ایفا می‌کنند. بدیهی است که تولید و توزیع این فراورده‌ها به شکل مطلوب در سطح کشور نیازمند تامین مواد و نهاده‌های مورد نیاز جهت پرورش دام و طیور برای واحدهای دامداری و مرغداری می‌باشد. 


از جمله مهمترین نهاده‌ها برای پرورش دام و طیور غلاتی مانند جو و ذرت و همچنین کنجاله برخی دانه‌های روغنی مانند سویا و مانند آن می باشد. این نهاده‌ها عمدتا در برخی کشورهای دنیا مانند برزیل، ‌آرژانتین، اکراین، هند، استرالیا و ... تولید و از طریق واردات بدست واحدهای فعال در صنعت دام و طیور کشور می‌رسند.

با توجه به فعل و انفعالات بازار جهانی، افزایش تقاضا برای فراورده‌های دام و طیور به دلیل افزایش جمعیت و کاهش تولیدات جهانی نهاده‌های دامی به دلیل بروز خشکسالی‌ها در اکثر مناطق جهان موجب افزایش بی‌سابقه قیمت این نهاده‌ها شده است. این امر دو صنعت مهم و راهبردی دامپروری و پرورش طیور در کشور را با چالش‌ها، آسیب‌ها و تهدیدات جدی مواجه ساخته و به تبع آن تمامی دامداران و مرغداران بعنوان تولیدکنندگان این زیربخش مهم اقتصادی جامعه با کمبودهای فراوان مالی، پشتیبانی و تولیدی مواجه شده‌اند. این روند باعث بروز آسیب‌های اقتصادی و اجتماعی در دو سوی محور تولیدکننده-مصرف‌کننده و در نهایت افزایش قیمت‌ها و نارضایتی عمومی در سطح جامعه شده است.

بیش از 90 درصد نهاده‌های دامی مورد نیاز کشور از طریق بندر امام خمینی(ره) در جنوب استان خوزستان وارد کشور شده و با استفاده از کامیون‌ها در سراسر کشور توزیع می‌گردد. نیاز استانهای کشور با توجه به جمعیت آنها و همچنین تعداد و ظرفیت دامداری‌ها و مرغداری‌های موجود در آنها به این نهاده‌های دامی متفاوت می‌باشد. توزیع روان و بی وقفه این نهاده‌های دامی که عمدتا شامل ذرت، جو و کنجاله سویا می‌باشند از اهمیت بالایی برخوردار می‌باشد. با توجه به اینکه عدم تامین بموقع این نهاده‌های دامی باعث کاهش در میزان تولید فراورده‌های دام و طیور شده و این امر نیز به نوبه خود باعث افزایش قیمت این فراورده‌ها می‌گردد، طراحی یک سیستم لجستیک کارا و کم هزینه برای توزیع این فراورده‌ها در کشور از اهمیت فوق العاده‌ای برخوردار می‌باشد.

فعالیت‌های لجستیک عمدتا در ارتباط با برنامه‌ریزی و کنترل جریان مواد و اطلاعات مرتبط در سازمان‌ها اعم از بخش خصوصی و یا دولتی هستند. انجمن متخصصین مدیریت زنجیره تامین[1]، لجستیک را "فرایند برنامه‌ریزی، اجرا، و کنترل مؤثر و کارای جریان مستقیم و معکوس کالا و خدمات و اطلاعات مربوطه از محل مبداء تا محل مصرف با هدف انطباق با نیازمندی‌های مشتری" تعریف می‌کند. به این ترتیب، هدف لجستیک تامین مواد مشخص و معین در زمان و مکان درست همراه با بهینه‌کردن یک یا چندین معیار عملکرد (مانند کمینه‌کردن هزینه‌های عملیاتی کل) وبا توجه به مجموعه‌ای از محدودیت‌ها (مانند محدودیت بودجه و سطح نیروی انسانی) است.

با توجه به اهمیت فراورده‌های حاصل از صنایع دام و طیور (شیر و محصولات لبنی، گوشت قرمز، گوشت مرغ و تخم مرغ) در تامین نیاز غذایی خانوارها در کشور، عرضه بدون وقفه این فراورده‌ها و همچنین جلوگیری از افزایش قیمت آنها جزو وظایف خطیر دولت بشمار می‌آید. بدین سبب باید با مطالعه دقیق و عارضه‌یابی سیستم تامین و توزیع نهاده‌های دامی در کشور، راه حل مناسبی را برای تامین مستمر و بی‌وقفه این نهاده‌ها به مقدار کافی، در زمان مناسب و در مکان مناسب اتخاذ گردد. در این راستا می‌توان موارد زیر را بعنوان راهکارهایی جهت داشتن یک سیستم لجستیکی کارا در زمینه تامین این نهاده‌ها پیشنهاد نمود:

الف) از ظرفیت‌های خالی برای تخلیه و بارگیری، ذخیره‌سازی و حمل‌ونقل حداکثر بهره‌برداری را نمود؛ در این راستا باید از ظرفیت خالی تجیزات جابجایی نهاده‌های دامی در بنادر، ظرفیت‌های بلااستفاده ذخیره‌سازی غلات مانند سیلوهای موجود در سطح کشور و همچنین زیرساختهای حمل‌ونقل جاده‌ای و علی‌الخصوص ریلی به نحو احسن استفاده بعمل آید.

ب) طراحی شبکه لجستیکی مناسب جهت ایجاد ظرفیت‌های جدید برای ذخیره‌سازی و حمل غلات و نهاده‌های دامی با استفاده از تکنیک‌های علمی و مهندسی صورت گیرد. مکانیابی مراکز ذخیره‌سازی این کالاها در نقاط مختلف کشور و تخصیص نقاط مصرف به این مراکز ذخیره‌سازی و همچنین اتخاذ سیاست‌های مناسب برای مدیریت موجودی‌ها (با توجه به فسادپذیر بودن کالاها) و تعیین نوع حمل از مباحثی هستند که باید مدنظر قرار گیرند تا جریان پایدار این نهاده‌ها در اقصی نقاط کشور تضمین شده و شاهد بروز بحران در تامین غلات و نهاده‌های دامی نباشیم.



[1] Council of Supply Chain Management Professionals (http://www.cscmp.org)

مرکز پژوهشهای لجستیک و شبکه‌های کسب‌وکار
اعضاء: مجتبی سلیمانی سدهی، الناز میاندوآبچی، احسان بلندی‌فر، مهدی همتی، محسن شیخ‌سجادیه، ابوالفضل شفایی، حوریه امیدی
مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :






Powered by WebGozar