لجستیک و زنجیره تامین
این وبلاگ اکنون یکی از مراجع اصلی مباحث لجستیک و زنجیره تامین در ایران است که تاثیرگذاری آن به لطف خدا و تلاش دست‌اندرکاران و پشتیبانی مخاطبان، بسیار زیاد بوده و اکنون در کنار ماهنامه لجستیک و زنجیره تامین یکی از مراجع اصلی درسی و آموزشی کشور شده است. این وبلاگ به طور تخصصی به مباحث حوزه لجستیک و مدیریت زنجیره تامین پرداخته و تلاش می کند موضوعات و مباحث روز مربوط را مطرح کرده و در اختیار دوستداران این حوزه قرار دهد.
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: نادر غفاری نسب - سه‌شنبه ۱۳٩٠/۸/۳

 تهیه کننده: نادر غفاری نسب, گروه پژوهشهای لجستیک و زنجیره تامین

امروزه تجارت بین‌الملل امکان خرید محصولاتی که به‌صورت محلی تولید نمی‌شوند را برای مصرف‌کنندگان فراهم‌آورده است. بنابراین، تولید و مصرف اغلب با فاصله جغرافیایی زیادازهم انجام می‌شوند. به‌راستی چه‌ چیزی سبب گردیده تا کالایی که در دورترین نقطه جهان تولید می‌شود این‌گونه سریع و با کیفیت به دست مصرف‌کننده برسد؟


درتجارت سنتی، سامانه‌های حمل و نقل مکانیزه مانند خطوط ریلی و کشتی‌های بخار، تنها به کالاهای بسیار گران (مانند ابریشم و ...) محدود بود. با مکانیزه شدن حمل‌ونقل، انتقال کالا از طریق زمین و دریا آسان‌تر و قابل اطمینان‌تر گردید و این امر به نوبه خود موجب فاصله‌گرفتن محل‌های تولید و مصرف از همدیگر شد. همزمان با انقلاب صنعتی در قرن نوزدهم، صنایع بزرگ پدیدآمدند و تدریجاً کارگران به فعالیت‌های تخصصی گماشته‌شده و صنعت‌گران سنتی با دامنه وسیعی از توانایی‌ها، جای خود را به کارگران متخصص در زمینه‌های خاص دادند. در حالی که صنعت‌گران سنتی معمولاً به مشتریان واقع در مناطق اطراف خود (اغلب در شهرها) خدمت رسانی می‌نمودند، انقلاب صنعتی باعث به‌وجود‌آمدن کارخانجات بزرگ صنعتی گردید که با استفاده از شبکه‌های جدید حمل و نقل بین‌شهری (ریلی و جاده‌ای)، توانایی خدمت‌دهی به بازارهای ملی را فراهم می‌آورد.
کلید بهره‌وری بالای صنعتی در تمرکز روی وظیفه‌های گوناگون مربوط به فرآیندهای تولید انجام شده، در زیر سقف یک کارگاه بود. هر کارگر با کسب تخصص در یک یا تعداد معدودی از وظایف، تمرکز و انرژی خود را صرف آن وظایف می‌نمود و در نتیجه وظیفه مورد نظر را با کارایی بالا انجام می‌داد. ولی هماهنگ‌سازی تلاش‌های کارگران مختلف جهت ترکیب ورودی‌های آنها و تبدیل آن به یک خروجی واحد بدون نزدیکی به‌لحاظ جغرافیایی، امری تقریباً غیرممکن بود. بنابراین تولید عمدتاً در داخل مرزهای کشورها قرار می‌گرفت و الگوهای تجارت منعکس‌کننده همین تخصص‌گرایی‌های صنعتی بود.
ولی این پایان کار نبود، چرا که پیشرفت صنعتی شگرف دیگری در دهه 90 میلادی اتفاق افتاد و آن عبارت بود از انقلاب فناوری اطلاعات و تقارن یک سری از پیشرفت‌های سیاسی و اداری با آن که باعث تسهیل دربین‌المللی‌سازی فرآیندهای صنعتی شد و زمینه‌ساز پیدایش پدیده‌ای گردید که بعدها به اسم "تولید جهانی‌" معروف گردید. ارتباطات بین‌قاره‌ای آسان‌تر و ارزان‌تر باعث گردید تا کسب و کارها و مراکز تولید غیرمتمرکز با سهولت بیشتری همکاری نمایند که این نیز به نوبه خود به گسترش فرایندهای تولید غیرمتمرکز و پراکندگی بین‌المللی آن دامن زد.
از نظر اداری نیز کاهش تعرفه‌ها و انعقاد توافق‌نامه‌های چندجانبه باعث رشد تجارت بین‌المللی گردید. به‌عنوان مثال، تجارت محصولات نیمه‌ساخته که استخوان‌بندی زنجیره‌های تأمین غیرمتمرکز را تشکیل می‌دهد، با انعقاد تفاهم‌نامه‌های بین‌المللی مانند موافقت‌نامه فناوری اطلاعات سازمان تجارت جهانی در زمینه تولیدات رایانه‌ای، نیمه‌رساناها و برخی از کالاهای مرتبط تسهیل گردید. کشورهای آسیایی نیز از توافق‌نامه‌های تجاری مشابه که تحت اتحادیه کشورهای جنوب شرق آسیا و یا سازمان همکاری‌های آسیا و اقیانوسیه سود بردند.
بدین ترتیب، کارخانه‌های تولیدی متمرکز که در قرن نوزدهم غالب بودند، جای خود را به شبکه‌ای از تأمین‌کنندگان انفرادی دادند که تخصص هر یک در ارایه خدمات یا فاز تولیدی خاصی بود. در این غیرمتمرکزسازی، فرآیند‌ تولید به تکه‌های کوچک شکسته شد و این تکه‌ها در گستره جغرافیایی جهان پراکنده شدند. دو تن از اقتصاددانان دانشگاه پرینستون به نام‌های جین گراسمن و استبان روسی-هانسبرگ این پارادایم جدید را "تجارت وظیفه‌ها" نامگذاری کردند. اکنون دیگر کشورهای صادرکننده، صرفاً محصولات تمام‌شده صادر نمی کنند بلکه سعی می‌کنند تا در قسمت خاصی از فرآیند تولید متخصص شده و آن قسمت خاص (وظیفه) را صادر کنند.
بدین ترتیب، می‌توان گفت که گسترش پارادایم تجارت وظیفه‌ها و امکان تقسیم و پخش کردن فعالیت‌های زنجیره ارزش بین شرکت‌های گوناگون مستقر در مناطق مختلف جغرافیایی جهان، مفهوم سنتی "زنجیره ارزش" را دگرگون ساخته و آن را با مفهوم کلی‌تری تحت عنوان "زنجیره ارزش جهانی" جایگزین نموده است به‌گونه‌ای که دیگر برای آن نمی‌توان مرزی را از نظر جغرافیایی قائل بود.

مرکز پژوهشهای لجستیک و شبکه‌های کسب‌وکار
اعضاء: مجتبی سلیمانی سدهی، الناز میاندوآبچی، احسان بلندی‌فر، مهدی همتی، محسن شیخ‌سجادیه، ابوالفضل شفایی، حوریه امیدی
مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :






Powered by WebGozar