لجستیک و زنجیره تامین
این وبلاگ اکنون یکی از مراجع اصلی مباحث لجستیک و زنجیره تامین در ایران است که تاثیرگذاری آن به لطف خدا و تلاش دست‌اندرکاران و پشتیبانی مخاطبان، بسیار زیاد بوده و اکنون در کنار ماهنامه لجستیک و زنجیره تامین یکی از مراجع اصلی درسی و آموزشی کشور شده است. این وبلاگ به طور تخصصی به مباحث حوزه لجستیک و مدیریت زنجیره تامین پرداخته و تلاش می کند موضوعات و مباحث روز مربوط را مطرح کرده و در اختیار دوستداران این حوزه قرار دهد.
کلمات کلیدی مطالب
نویسنده: مرکز پژوهشهای لجستیک و شبکه‌های کسب‌وکار - چهارشنبه ۱۳٩۱/٥/٤

تهیه کننده: داود چراغی, هیات علمی مؤسسه مطالعات و پژوهشهای بازرگانی

هرشهری دربرگیرنده بخش های مختلف مسکونی، اداری، تجاری، تفریحی و...است. امروزه باتوجه به رشد علوم مختلف از جمله شهرسازی، در طراحی و ساخت شهرهای جدید، نگاهی جامع به تخصیص بهینه زمین برای ایجاد فضاهای اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی مورد نیاز برای انجام کلیه فعالیت های لازم جهت رفاه همه افراد شهر در آینده انجام می دهند. البته طراحی، ایجاد و گسترش شهرها در مناطق مختلف در طول زمان، براساس سطح دانش و آگاهی افراد، امکانات و سرمایه فیزیکی، رشد علوم و فن آوری، موقعیت جغرافیایی، شرایط آب و هوایی و... صورت گرفته است. 


براین اساس برخی بخشهای شهرها همانند امکانات مرتبط با حمل و نقل نوین و یا فضای مناسب برای توقف خودرو(پارکینگ) امروزه بعنوان یک ضرورت و پیش نیاز اساسی در طراحی و ایجاد شهرها دیده می شوند اما در گذشته نه تنها توجهی به آن صورت نمی گرفته بلکه بعنوان عواملی که امنیت شهرها را در مقابل حمله دشمنان بخطر نزدیک می نموده، دیده می شوده است. نمونه دیگر می توان به حمل و نقل مسافر و بار در شهرها اشاره داشت که در گذشته بصورت بسیار ابتدایی و برپایه استفاده از حیوانات اهلی و امکانات ساده همچون درشکه و گاری استوار بوده طراحی و ساخت شهرها باتوجه به این امکانات انجام می گرفته است.

در حالی که امروزه در طراحی و ایجاد شهرهای جدید و همچنین در بازسازی شهرهای قدیمی، این بخش از شهرها که در برگیرنده طیف وسیعی از زیرساختهای جاده ای، ماشین آلات، ساختمان و... است، از اهمیت بالایی برخوردار است. بطوریکه استفاده از رشد دانش و فنآوری نوین به صورتهای مختلف درایجاد، نگهداری، بازسازی و اصلاح امور مرتبط با بخش حمل و نقل شهروندان و کالاها بکار گرفته می شود. در نتیجه همه امکانات، ابزار و روشهای متداول مورد استفاده برای حمل و نقل شهری(مسافر و بار) در گذشته نه چندان دور، دیگر به هیج صورت جوابگوی نیازهای اولیه شهرها برای انجام این امور در حمل و نقل بار و مسافردر حال حاضر نمی باشد. همچنین اگر از برخی امکانات، ابزار و روشهای حمل و نقل در گذشته استفاده می شود، برای گردشگری، آن هم بعنوان بخش کوچکی و در کنار ابزار و روشهای نوین و بازسازی و نوسازی آنها مورد، استفاده قرار می گیرد. براین اساس، هر روزه شهرداری های سعی می نمایند زیرساختهای شهری را باتوجه به رشد علوم مختلف در بخش های گوناگون اصلاح نمایند. در این زمینه می توان به سرمایه گذاری های گسترده برای ایجاد خطوط مترو، اتوبوس رانی، ایجاد شبکه های بزرگراهی و مواردی این چنین اشاره داشت که برای بهبود وضعیت حمل و نقل بار و مسافر و افزایش رفاه افراد در شهرها انجام می گیرد.

یکی از بخش های مهم شهرها که از اهمیت بالایی در تکمیل چرخه اقتصاد شهرها و کشور برخوردار است، بخش تجاری و بازرگانی شهرها است. این بخش بسیار مهم در شرایط ایده آل وظیفه انتقال کالاها و خدمات را از تولیدکنندگان(داخلی و خارجی) در کمترین زمان و با کمترین هزینه همراه با رعایت کلیه استانداردها در همه مراحل زنجیره تامین کالاها از جمله درجه بندی، بسته بندی، نگهداری، حمل و نقل، عمده فروشی و خرده فروشی را جهت ارائه کالاها و خدمات سالم را قیمت و کیفیت مناسب به مصرف کنندگان را دارد. شایان ذکر است در بیشتر شهرهای ایران نظام تجاری و بازرگانی شهرها بدون توجه به رشد این بخش در سایر کشورها به خصوص کشورهای توسعه یافته، و عمدتا با استفاده از امکانات، ابزار و روشهای قدیمی( البته تنها با افزایش تعداد فعالان و بنگاهها) انجام می گیرد. بدین ترتیب این بخش بسیار با اهمیت و مهم که نقش بالایی در رشد و توسعه همه بخش های اقتصاد کشور به خصوص تولید از یک سو و حمایت از مصرف کنندگان از سوی دیگر دارد، کماکان با شیوه و روش قدیمی فعالیت دارد. در نتیجه تداوم این وضعیت، مسائل و مشکلات زیادی برای اقتصاد کشور بوجود آمده که مهمترین آن اجحاف به تولیدکنندگان به خصوص کالاهای کشاورزی که کالاهای آنها را با کمترین قیمت خریداری و و با بالاترین قیمت به مصرف کنندگان عرضه می نمایند. از طرف دیگر در نظام بازرگانی داخلی در ایران کالاهای وارداتی بصورت قاچاق به راحتی با قیمت بالایی به مصرف کنندگان عرضه می شود.

در هر حال مسائل و مشکلات ساختار و عملکرد نظام تجاری و بازرگانی شهرها بسیار گسترده است و این بخش نیازمند اصلاح و بازنگری اساسی، همچون سایر بخشهای در شهرها می باشد. اما متاسفانه علی رغم مسائل و مشکلات گسترده ناشی از عدم رشد و توسعه نظام تجاری و بازرگانی در شهرها مانند سایر بخشها در شهرها، همچون نظام اداری، مسکونی، حمل و نقل، گردشگری و...، مشاهده می شود برخی افراد همچنان با اصلاح این بخش مخالفت می نمایند. درهرحال لازم است این بخش نیز باتوجه به رشد علوم مختلف و فنآوری نوین در حوزه بازرگانی به خصوص فنآوری اطلاعات و ارتباطات، بازسازی شود. بطوریکه این بخش در جهت رفاه عموم مردم بعنوان مصرف کنندگان کالاها و خدمات همچنین در جهت حمایت از افزایش تولید کالاها و خدمات برای عرضه در بازارهای داخلی و سایر کشورها(صادرات) ساماندهی شود. چراکه امروزه اگر حمل و نقل شهری با استفاده از امکانات، ابزار و روشهای گذشته انجام گیرد، کل فعالیت های حیاتی زندگی شهری مختل می گردد، و همه افراد در خصوص بکارگیری امکانات حمل و نقل جدید چون مترو، منوریل، اتوبوس های تندرو، جاده، اتوبان، پل، تونل و.... وفاق کامل دارند. اما در ارتباط با اصلاح نظام تجاری و بازرگانی شهرها که اگر اهمیت بالاتری از بخش حمل و نقل نداشته باشد، کمتر از آن نمی باشد، مقاومت زیادی می شود. بطوریکه همچنان از امکانات سنتی غیراستاندارد در بنگاههای کوچک، که کمترین استفاده را از ابزار و روشهای نوین فعالیت دارند، بصورت گسترده استفاده می شود. در این بین برخی تحصیل کرده ها نیز به مخالفت با سوق دهی نظام تجاری شهرها و در کل نظام بازرگانی کشور به سمت استفاده از ابزار و روشهای نوین بازرگانی به خصوص گسترش فعالیت فروشگاههای زنجیره ای، می نمایند.

قابل ذکر است فضا و بستر نظام بازرگانی کشور در حال حاضر حتی با فضا گذشته نیز تفاوت دارد و تنها شکل ظاهری نظام تجاری شهرها همانند گذشته می باشد. چراکه در گذشته طراحی و ایجاد نظام بازرگانی شهرها در ایران بر پایه بازارهای بزرگ( مرکز تولید و عرضه اصلی شهر) و بازارچه های محلی(برای نیازهای روزانه افراد) انجام می گرفته که با توجه به سطح دانش آن زمان بسیار مترقی و نسبت به سایر کشورها پیشرفته تر بوده و شرایط ایجاد و فعالیت بنگاهها رقابتی بوده است. اما در حال حاضر اگرچه همچنان نظام بازرگانی شهرهای ایران برپایه همان امکانات، ابزار و روشهای سنتی است، اما قوانین، مقررات و دستورالعمل های مرتبط با ایجاد و فعالیت بنگاههای صنفی و کنترل، نظارت و بازرسی دولت بر آنها تفاوت زیادی با گذشته دارد. چراکه در گذشته قوانین و مقررات فعالیت بازرگانی در کشور باتوجه به آداب و اصول تجارت در اسلام که بسیار مترقی و پیشرفته است، انجام می گرفت، اما درحال حاضر قوانین و مقرراتی که براساس آن بنگاهها ایجاد و فعالیت می نمایند، تفاوت زیادی با آداب تجارت در اسلام دارد. این تفاوت به خصوص در زمینه حقوق مصرف کننده است، که در اسلام توجه زیادی به آن شده، اما قوانین نظام تجاری کشور، در حال حاضر در زمینه قوانین مرتبط با حقوق مصرف کنندگان با مشکلات زیادی روبرو است. درنتیجه نظام تجاری شهرها در حال حاضر تنها در شکل و ابزار مورد استفاده در فعالیت همانند نظام تجاری گذشته است و عملکرد فعالیت بنگاهها تفاوت زیادی با وضعیت گذشته دارد.

بطورکلی ضرورت دارد دولت و شهرداری ها همچنان که بخش های مختلف شهرها را باتوجه به رشد علوم مختلف، توسعه می دهند و از ابزار و روشهای نوین برای انجام هرچه بهتر فعالیت ها استفاده می نمایند، باید نظام تجاری و بازرگانی شهرها را نیز در سطح عمده فروشی و خرده فروشی برای تامین کالاها و خدمات مورد برای نیاز روزانه، هفتگی و کلی مردم در مناطق مختلف شهرها و کشور را ساماندهی و بازنگری نمایند. در این بین از ابزار و روشهای نوین بازرگانی همانند سایر کشورها استفاده و با برنامه ریزی، سیاستگذاری و تدوین قوانین و مقررات مناسب، زمینه شکل گیری فضای رقابتی در ساختار و عملکرد فعالان در بازارهای مختلف شهرهای کشور را میسر نمایند. تاکید می شود، تجربه سایر کشورها در انجام این برنامه ریزی، سیاستگذاری و ساماندهی کمک زیادی به انجام این فعالیت مهم، اساسی و با اهمیت با هزینه بسیار کمتر می نماید.

مرکز پژوهشهای لجستیک و شبکه‌های کسب‌وکار
اعضاء: مجتبی سلیمانی سدهی، الناز میاندوآبچی، احسان بلندی‌فر، مهدی همتی، محسن شیخ‌سجادیه، ابوالفضل شفایی، حوریه امیدی
مطالب اخیر:
کدهای اضافی کاربر :






Powered by WebGozar